Auzef Türk Dili 2 Ünite -8

Roman, modern düşünceyle birlikte Avrupa'da doğmuş, somut zaman ve mekâna sahip, göndergesel dil kullanan ve düzyazıyla (nesirle) yazılan bir türdür. Manzum (şiir biçiminde) olması ise romanın değil destan, mesnevi gibi türlerin özelliğidir.

Polisiye, bilim-kurgu, fantastik ve tarihsel roman, romanın konularına göre ayrılan alt türleridir. Epik ise destan ve kahramanlık anlatılarına özgü şiir türüdür (ya da tiyatroda Brecht'in epik tiyatrosu); roman alt türü değildir.

Karagöz, orta oyunu, meddah ve kukla geleneksel Türk seyirlik oyunlarıdır. Komedya ise Antik Yunan'dan gelen Batı kaynaklı bir tiyatro türüdür.

Deneme, yazarın gerçek kişisel düşüncelerini öznel ve samimi bir dille anlattığı, genel okura hitap eden düzyazı türüdür. Kurmaca (hayal ürünü) değildir; öykü ve roman gibi türler kurmacadır. Bu yüzden 'kurmaca bir tür olması' denemenin özelliği değildir.

Yazarın kendi hayat hikayesinden hareketle yazdığı roman otobiyografik romandır. Biyografik roman ise başka birinin hayat hikayesini kurgulayarak anlatır.

Haldun Taner, Karagöz, orta oyunu ve meddah gibi geleneksel Türk tiyatrosu öğelerini Brecht'in epik tiyatro anlayışıyla birleştirerek modern Türk tiyatrosunda özgün bir tarz oluşturmuştur. 'Keşanlı Ali Destanı' bu yaklaşımın en bilinen örneğidir.

Alman yazar Bertolt Brecht, epik tiyatronun öncüsüdür. Bu anlayışta seyircinin oyuna duygusal olarak kapılması yerine eleştirel mesafe koruması amaçlanır (yabancılaştırma efekti).

Roman türü, aklı ve bireyi merkeze alan rasyonalizm ile deneyime ve gözleme dayanan ampirizmin etkisiyle 17-18. yüzyıllarda biçimlenmiştir. Bu iki düşünce, romanın gerçekçi, somut zaman-mekânlı ve bireyi anlatan yapısını belirlemiştir.

Roman ile öyküyü ayırırken yalnızca uzunluk-kısalığı ölçüt almak yanıltıcıdır; uzun öyküler ve kısa romanlar bulunabilir. Ayırt edici olan zamansal hareketlilik, karakterin dönüşümü ve olay örgüsünün karmaşıklığı gibi yapısal özelliklerdir.