Orta

Ödemeler Dengesi ve Döviz Kuru Sistemleri

Ödemeler bilançosunun kalemleri, döviz kuru rejimleri ve kur değişimlerinin ekonomik etkileri.

🎯 Öğrenme hedefleri

  • Ödemeler bilançosunun ana kalemlerini açıklamak
  • Kur rejimlerini karşılaştırmak
  • Devalüasyonun etkilerini ve J eğrisini yorumlamak

Ödemeler bilançosu, bir ülkenin dünyayla yaptığı tüm ekonomik işlemlerin kaydıdır. Cari işlemler hesabı: mal ticareti (ihracat−ithalat), hizmetler (turizm, taşımacılık), birincil ve ikincil gelir dengesi (işçi dövizleri). Finans hesabı: doğrudan yatırımlar, portföy yatırımları ve diğer yatırımlar (sıcak para). Cari açık finans hesabı fazlasıyla (borçlanmayla) kapanır; rezerv değişimi dengeleyici kalemdir.

Kur rejimleri

Sabit kur: merkez bankası rezerv satarak kuru sabitler; dış şoklara dayanıksızdır, spekülatif atak riski. Dalgalı kur: kur arz-taleple belirlenir; otomatik dengeleyicidir ama oynaklık ve kur geçişkenliği (enflasyona yansıma) yaratır. Ara rejimler: gözetimli dalgalanma, kur bandı, para kurulu. Devalüasyon sabit rejimde paranın resmi değer kaybıdır; dalgalı rejimdeki karşılığı değer kaybıdır (depresiasyon).

Devalüasyonun etkileri

Devalüasyon ihracatı ucuzlatıp ithalatı pahalılaştırır; ancak cari denge hemen düzelmez: sözleşmeler ve alışkanlıklar nedeniyle önce kötüleşme, sonra iyileşme görülür (J eğrisi). Başarı koşulu Marshall-Lerner: ihracat ve ithalat talep esneklikleri toplamının 1'i aşması. Döviz borcu yüksek ekonomilerde devalüasyon bilançoları bozar (kur riski); bu yüzden dolarizasyon yüksek ülkelerde kur politikası daha hassastır.

🔑 Temel kavramlar

Ödemeler bilançosuCari işlemlerDöviz kuruSabit kurDalgalı kurDevalüasyonJ eğrisi

Bu konudan sorular

Bu konudan soru çöz →