Final 2024-2025 21 soru

Üretim Yönetimi 2024-2025 Final

Kaynak: https://lolonolo.com/2025/11/14/uretim-yonetimi-2024-2025-final-sorulari-guz/

📖 Konu özeti (sınav öncesi tekrar)

Üretim Yönetimi 2024-2025 Final Soruları (Güz)

Giriş

Üretim yönetimi, girdileri (hammadde, emek, enerji) çıktılara (ürün veya hizmet) dönüştürme sürecini etkin ve verimli bir şekilde planlama, yürütme ve denetleme faaliyetidir. Bu süreçte temel hedeflerden biri “verimlilik”tir; yani üretim sırasındaki çıktı ile girdi arasındaki ilişkinin optimize edilmesidir. Bu makalede, üretim yönetimine dair temel kavramlar, üretim sistemleri, proje planlaması ve tedarik zinciri yönetimi ele alınacaktır.

Üretim Sistemleri ve Yerleşim Tipleri

Üretim sistemleri, talebin hacmine ve ürünün çeşidine göre farklılık gösterir. Aynı ürünün montaj hatlarında tekrar tekrar üretilmesine “kitle üretim” (veya yinelemeli üretim) denir. Eğer üretim, müşterinin özel talebine ve siparişine göre (gemi, uçak, inşaat vb.) yapılıyorsa buna “Sipariş Maliyetleme Yöntemi” uygulanır. Ürün çeşidinin çok, üretim miktarının az veya orta büyüklükte olduğu sistem ise “parti üretimi”dir.

Bu sistemler, farklı fabrika yerleşim düzenleri gerektirir:

Proje Yönetimi

Projeler, belirli bir başlangıcı ve bitişi olan, benzersiz çıktılar üreten faaliyetlerdir. “Proje planlama”, projenin amaçlarının net bir şekilde tanımlandığı ve yönetici ile ekipten ne beklendiğinin belirlendiği aşamadır. Bu aşamanın ögeleri arasında amaçları, faaliyetleri, süreleri ve öncelik ilişkilerini belirlemek yer alır; “proje ekibi kurmak” ise daha çok örgütleme aşamasıyla ilgilidir. Küçük projelerde Gantt şeması yeterliyken, çok faaliyetli büyük projelerde faaliyetler arası öncelik ilişkilerini gösteren CPM/PERT gibi ağ teknikleri kullanılır.

Üretim Teknolojileri ve Tasarım

Modern üretim, bilgisayar destekli teknolojilere dayanır. Bilgisayar Sayısal Kontrol (CNC), torna veya freze gibi makinelerin, “hareketlerini kontrol etmek için önceden belirlenmiş kodlanmış komutları kullanan” bir teknolojidir. Bu makineler hassas üretim yaparlar; “mekanik öğütücüler” gibi manuel makineler CNC ile kontrol edilmez.

Ürünün tasarımı ise kalite ve maliyet üzerinde doğrudan etkilidir. Tüketiciler “kaliteyi”, bir ürünün kendi amaçlarını ne kadar iyi karşıladığına göre değerlendirir. Bir kuruluşun “çıktı maliyeti” ise, o ürünün fiyatlandırma kararlarını ve kârlılığını etkileyen en önemli değişkendir.

Kapasite ve Malzeme Planlama

Üretim yönetimi, ne kadar üretim yapılacağına (kapasite) ve bu üretim için ne kadar malzeme gerektiğine (stok) karar vermelidir.

Tedarik Zinciri Yönetimi

Tedarik zinciri, hammaddeden nihai tüketiciye kadar olan tüm akışı kapsar. Ürünlerin şirketten müşteriye ulaştırılması süreci “Giden (outbound) lojistik”, müşteriden şirkete geri dönmesi süreci ise “Tersine lojistik” olarak adlandırılır. Bu zincirdeki tüm faaliyetler (taşıma, stok, üretim) arasındaki bağı kuran en önemli unsur “bilgi” akışıdır. Tedarik zincirinde stokları optimize etmek için Just-in-Time (JIT) ve Tedarikçi Yönetimli Stok (VMI) gibi sürekli yenileme stratejileri kullanılır.

Üretim Yönetimi 2024-2025 Final Soruları (Güz)

Üretim Yönetimi 2024-2025 Final Soruları

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi proje planlama prosesinin ögelerinden biri değildir?

DDoğru cevap

Açıklama

Proje planlama prosesi (süreci), projenin ne olduğunu ve nasıl yapılacağını tanımlar. Amaçları belirlemek (A), faaliyetleri belirlemek (C), bu faaliyetlerin sürelerini tahmin etmek (B) ve aralarındaki öncelik ilişkilerini kurmak (E) bu sürecin temel ögeleridir. “Proje ekibi kurmak” ise planlama aşamasından çok, projenin “örgütlenmesi” ve “yürütülmesi” aşamalarıyla ilgili bir adımdır.

Soru 2

Tüketiciler….., bir ürün veya hizmetin tüketicinin amacımı ne kadar iyi karşıladığına göre değerlendirir.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

BDoğru cevap

Açıklama

Bir ürün veya hizmetin, tüketicinin beklentilerini ve amaçlarını (kullanım amacını) ne kadar iyi karşıladığı, o ürünün “kalitesi” olarak tanımlanır. Bu tanım, modern kalite yönetimi anlayışının temelidir (kullanıma uygunluk).

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi tedarik zincirindeki tüm faaliyet ve operasyonlar arasında bağ kurmayı sağlar?

CDoğru cevap

Açıklama

Modern tedarik zinciri yönetiminde, tedarikçiden üreticiye, dağıtımcıdan müşteriye kadar tüm faaliyetlerin (taşıma, stoklama vb.) birbiriyle entegre ve koordineli çalışmasını sağlayan temel bağ “bilgi” akışıdır (örn: sipariş bilgisi, talep tahmini, stok seviyeleri).

Soru 4

….. fiyatlandırma kararlarını ve karlarını etkileyen önemli bir değişkendir.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

EDoğru cevap

Açıklama

Bir ürünün fiyatı belirlenirken (fiyatlandırma), o ürünün üretim “maliyeti” dikkate alınmak zorundadır. Fiyat, maliyetin üzerine eklenecek kâr marjını belirler. Dolayısıyla maliyet, hem fiyatlandırma kararlarını hem de kârlılığı doğrudan etkileyen temel değişkendir.

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi ürün yerleşimi türünün özelliklerinden biri değildir?

BDoğru cevap

Açıklama

“Ürün yerleşimi” (montaj hattı düzeni), belirli bir ürünün yüksek miktarlarda (yüksek talep) üretimi için tasarlanmış, genellikle otomatik (E) ve insan işgücünün az olduğu (C), verimli (etkili) bir yerleşim tipidir. Ancak bu düzen, sadece o ürüne özel olduğu için farklı ürünler üretme konusunda “esnek değildir”. Esneklik, “proses yerleşimi”nin (atölye tipi) özelliğidir.

Soru 6

Hizmet üretimine ilişkin tüm tesis, faaliyet ve etkinlikler kapsamına verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

DDoğru cevap

Soru 7

Yinelemeli üretim olarak adlandırılan üretim tipi aşağıdakilerden hangisidir?

DDoğru cevap

Açıklama

“Yinelemeli üretim” (Repetitive Production), aynı ürünün montaj hatlarında tekrar tekrar, büyük miktarlarda ve standart olarak üretilmesi anlamına gelir. Bu, “kitle üretim” (mass production) modelinin bir diğer adıdır.

Soru 8

Bir bilgisayarın bataryası 20 saatte 4 kez bitiyorsa arıza oranı aşağıdakilerden hangisidir?

CDoğru cevap

Açıklama

Arıza oranı, toplam arıza sayısının toplam çalışma süresine bölünmesiyle bulunur. Arıza Oranı = 4 arıza / 20 saat = 0,20 arıza/saat. Yüzdesel olarak ifade edildiğinde %20’dir.

Soru 9

Yönetici ve ekipten ne yapılmasının beklendiğinin belirlenebilmesi için projenin amaçları açık bir şekilde tanımlanmaktadır.
Yukarıdaki ifadede aşağıdaki proje yönetim elemanlarından hangisi tanımlanmıştır?

EDoğru cevap

Açıklama

Proje yönetiminin “planlama” aşaması, projenin hedeflerinin ve amaçlarının net bir şekilde tanımlandığı, neyin, ne zaman ve kim tarafından yapılacağının belirlendiği aşamadır. İfade, planlama aşamasının temel amaç tanımını yapmaktadır.

Soru 10

Yukarıdaki üretim yerleşim türü aşağıdakilerden hangisidir?

CDoğru cevap

Açıklama

Görsel, bir ürünün üretim için “In” (Giriş) noktasından başlayıp sırasıyla A, B, C, D, E istasyonlarından geçtiği ve “Out” (Çıkış) noktasından çıktığı doğrusal bir akışı göstermektedir. Bu, standart bir ürünün üretildiği montaj hattı düzeni olan “Ürün Yerleşimi”ni (Product Layout) temsil eder.

Soru 11

Müşterinin sipariş ettiği az veya orta büyüklükteki ürün miktarını ve çok çeşitli kısa üretim koşumu ve değişken ürün talebi ile nitelendirilen üretim tipi aşağıdakilerden hangisidir?

ADoğru cevap

Açıklama

Tanım, “Parti Tipi Üretim”i (Batch Production) açıklamaktadır. Bu üretim tipinde, bir üründen belirli bir miktar (parti) üretilir, daha sonra üretim hattı farklı bir ürün üretmek için ayarlanır. Az/orta miktarda, ancak yüksek çeşitlilikte üretim yapılır (örn: mobilya, giyim).

Soru 12

Bir birimin son ürünün üretimi için gerekli malzemelerin, bileşenlerin ve alt-montaj gruplarını ve bunların kullanım miktarlarını gösteren listelere verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

CDoğru cevap

Açıklama

Bir son ürünün (örn: bisiklet) üretilmesi için gereken tüm hammaddelerin, parçaların, bileşenlerin ve alt montaj gruplarının (örn: 1 gidon, 2 tekerlek, 1 sele) miktar ve kodlarını gösteren reçeteye “Ürün Ağacı” veya “Malzeme Listesi” (Bill of Materials – BOM) denir.

Soru 13

Bilgisayar Sayısal Kontrol (CNC) makinesi tanımı aşağıdakilerden hangisidir?

DDoğru cevap

Açıklama

CNC (Computer Numerical Control), bir takım tezgahının (torna, freze vb.) hareketlerinin, bir bilgisayar tarafından okunan önceden programlanmış kodlanmış komutlar (G kodları gibi) aracılığıyla otomatik olarak kontrol edildiği üretim yöntemidir.

Soru 14

Stok yönetiminde cevabı aranan temel sorular aşağıdakilerden hangisidir?

BDoğru cevap

Açıklama

Stok yönetiminin amacı, stok bulundurma maliyeti ile stoksuz kalma maliyetini dengelemektir. Bu dengeyi sağlamak için cevaplanması gereken iki temel soru vardır: Sipariş verme zamanı geldi mi? (Ne zaman?) ve sipariş verilecekse Ne kadar? (Ekonomik Sipariş Miktarı).

Soru 15

Gantt şeması öncelik ilişkilerini net bir şekilde gösterememekte ve dolayısıyla kullanımı küçük projelerle sınırlanmaktadır.
Ağ içindeki öncelik ilişkisini görmek daha kolay olduğundan çok faaliyetli büyük projelerde kullanılan teknik aşağıdakilerden hangisidir?

BDoğru cevap

Açıklama

Gantt şeması basit projeler için kullanılır ancak faaliyetler arası öncelik ilişkilerini (bağımlılıkları) göstermede zayıftır. Büyük ve karmaşık projelerde, faaliyetleri ve aralarındaki öncelik ilişkilerini bir “ağ” (network) diyagramı üzerinde gösteren CPM (Kritik Yol Metodu) ve PERT (Proje Değerlendirme ve Gözden Geçirme Tekniği) kullanılır.

Soru 16

I. McDonald’s’ın öğleden önceki saatlerde mutfaklarını meşgul tutmak adına kahvaltı hizmeti sunması
II. Krep restoranlarının öğle ve akşam yemeği verinesi
III. Ocak ayında mayo satışı yapılması.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri talep yönetimi konusunda kaynak atıllığına örnektir?

EDoğru cevap

Açıklama

“Kaynak atıllığı” (idle capacity), talebin düşük olduğu zamanlarda kapasitenin (mutfak, personel) boş kalmasıdır. Talep yönetimi, bu atıl kapasiteyi doldurmayı amaçlar. McDonald’s’ın normalde boş olan sabah saatlerinde kahvaltı sunması (I) ve krep restoranlarının normalde yoğun olmayan öğle/akşam saatlerine de yayılması (II), talep kaydırarak bu atıllığı önleme örnekleridir. Ocak ayında mayo satışı ise talep yönetimi değil, taleple ilgisiz bir satış stratejisidir.

Soru 17

I. Hızlı yanıt
II. Just-in-time (tam zamanında üretim)
III. VMI (tedarikçinin yönettiği stok)
IV. Stoksuz envanter.
Yukarıdakilerden hangileri tedarik zinciri sürekli yenileme varyanslarındandır?

EDoğru cevap

Açıklama

Tedarik zincirinde sürekli yenileme (Continuous Replenishment), stokları optimize etmek ve talebe hızlı cevap vermek için kullanılan stratejilerin bütünüdür. Tam Zamanında Üretim (JIT), Tedarikçi Yönetimli Stok (VMI), Hızlı Yanıt (QR) ve Stoksuz Envanter (veya Sıfır Stok) bu stratejilerin tamamını kapsayan farklı varyasyonlardır.

Soru 18

Aşağıdaki makine tiplerinden hangisi CNC teknolojisi ile kontrol edilmez?

ADoğru cevap

Açıklama

CNC teknolojisi; Tornalar, Değirmenler (Freze), Öğütücüler (Taşlama) ve Yönlendiriciler (Router) gibi hassas hareket gerektiren takım tezgahlarını kontrol etmek için yaygın olarak kullanılır. “Mekanik öğütücüler” (örn: basit bir el matkabı veya eski tip bir torna) ise bilgisayar kontrolü olmayan, manuel çalışan makinelerdir.

Soru 19

Aşağıdaki makine tiplerinden hangisi CNC teknolojisi ile kontrol edilmez?

ADoğru cevap

Açıklama

Soru 20

Yukarıdaki yerleşim türü aşağıdakilerden hangisidir?

ADoğru cevap

Açıklama

Görsel, bir mağazada benzer işlevli ürünlerin (Kadın Ayakkabı, Kadın Kıyafetleri, Kozmetik, Spor Giyimi vb.) bir araya getirildiği “bölümleri” (departmanları) göstermektedir. Üretim sistemlerinde bu tip bir yerleşime, benzer işlemleri yapan makinelerin aynı bölümde toplandığı “Proses Yerleşim” (Process Layout) veya “Atölye Tipi Yerleşim” denir.

Soru 21

I. Beklenen talep hacmi ve kesinliği
II. Büyüme, müşteri hizmetleri ve rekabet koşullarındaki stratejik amaçlar
III. Büyüme ve işlem maliyetleri
IV. Planlı üretim.
Kapasitenin ne kadar arttırılacağı yukarıdakilerden hangisi veya hangilerine bağlıdır?

ADoğru cevap

Açıklama

Kapasite artırım kararı stratejik bir karardır. Bu kararı verirken; gelecekteki talep hacmi (I), firmanın büyüme gibi stratejik amaçları (II) ve bu artırımın getireceği maliyetler (III) dikkate alınır. “Planlı üretim” (IV) ise kapasite kararı sonrası yapılan operasyonel bir faaliyettir.