Veri Tabanı Tasarımı 2022-2023 Ara Sınav (Vize)

Chen, kaz ayağı (crow's foot), IDEF1X ve EXPRESS veri tabanı modellerini görsel olarak gösterme (diyagram) yöntemleridir. SQL ise veri tabanını sorgulamak ve yönetmek için kullanılan bir dildir, gösterim şekli değildir.

Veri ambarı (data warehouse), farklı kaynaklardan gelen verilerin bir araya getirilip analiz amacıyla birleşik bir yapıda saklandığı sistemdir. Veri kümesi ise tek bir satır-sütun yapısındaki veri topluluğudur.

Bilgisayar birimlerinde bit-bayt dönüşümü (1 bayt = 8 bit) dışındaki dönüşümler 2¹⁰ = 1024 katı ile yapılır. Örneğin 1 gigabayt = 1024 megabayt, 1 megabayt = 1024 kilobayttır.

Sol tarafa, kaydı benzersiz şekilde belirleyen nitelik yazılır. isbn her kitaba özgü bir numaradır ve yazar, başlık, dil gibi bilgileri belirler. yazar, baslik ve dil birden fazla kitapta tekrar edebileceği için tanımlayıcı değildir.

Bilgisayarların ikili sistemi elektriğin varlığı (1) ve yokluğu (0) ile oluşturulur. Devrelerdeki gerilimin olup olmaması bu iki durumu temsil eder ve tüm veriler bu bitlerle ifade edilir.

Verilerin satır (kayıt) ve sütun (değişken) yapısında düzenlendiği yapıya veri kümesi (dataset) denir. Veri tabanı ise birçok tabloyu ve bunlar arasındaki ilişkileri barındıran daha geniş bir yapıdır.

Fonksiyonel bağımlılık, sol taraftaki nitelik(ler) ile sağ taraftaki niteliklerin ok ile gösterilmesidir; birden fazla bağımlı nitelik süslü parantez içinde küme olarak yazılır: a → {b, c, d}. Noktalı virgülle ayırma ya da köşeli parantez gösterimi standart değildir; a → a ise anlamsız (önemsiz) bir bağımlılıktır.

Fonksiyonel bağımlılığın sol tarafına benzersiz, kaydı tanımlayan nitelikler yazılır (seri, sicil, kimlik numarası gibi). aciklama serbest metin bir alandır; tekrar edebilir ve hiçbir kaydı belirleyemez. Bu yüzden sol tarafa uygun değildir.

İkincil veri, başkaları tarafından daha önce toplanmış ve hazır bulunan veridir; bu nedenle düşük maliyetle ve hızlı elde edilir. İsteğe uygun toplanma ve amaca tam uyum ise birincil verinin avantajlarıdır.

Veri, tek başına bir anlam veya yargı ifade etmeyen ham kayıttır. Yalnızca "7" sayısı neyi ifade ettiği bilinmediği için yorumlanamaz; bu yüzden veridir. Bir bağlama oturtulup anlam kazansaydı (örneğin "sıcaklık 7 °C") enformasyon olurdu.

1 kilobayt = 1024 bayt, 1 bayt = 8 bittir. Dolayısıyla 1 KB = 1024 x 8 = 8192 bit olur. 1024 (C şıkkı) bayt cinsinden değerdir, bit cinsinden değil.

E. F. Codd, 1969-1970 yıllarındaki çalışmalarıyla verilerin tablolar (ilişkiler) halinde saklandığı ilişkisel veri tabanı modelini önermiştir. Hiyerarşik ve ağ veri tabanları ondan önceki modellerdir.

Ölçüm, sayım, deney, gözlem veya araştırma yoluyla elde edilen ham kayıtlara veri denir. Veri işlenip anlam kazandığında enformasyona dönüşür.

Sol tarafa kaydı benzersiz belirleyen nitelikler (plaka, isbn, id, sıra numarası gibi) yazılır. sarkiSozu uzun bir metindir ve tanımlayıcı olarak kullanılamaz; bu nedenle sol tarafa uygun değildir.

id, her kayda özgü benzersiz bir değer olduğu için diğer nitelikleri belirler ve sol tarafa uygundur. cinsiyet ve postaKodu birçok kayıtta tekrar eder; telefon numarası gibi değerler de değişebilir veya paylaşılabilir.

İlişkisel veri tabanlarının avantajları çok kullanıcı desteği, veri tekrarını önleme, tutarsızlıktan kaçınma ve içerik/yöntemden bağımsızlıktır. Yüksek bellek kapasitesi gerektirmesi bir avantaj değil, olsa olsa bir dezavantajdır.

Birincil veri, araştırmacının kendi ihtiyacına göre doğrudan topladığı veridir. İkincil veri ise başkaları tarafından toplanmış hazır veridir.

Codd'un ilişkisel modeli önerirken amaçları; herkesin anlayabileceği basit bir yapı, üst seviye (SQL tarzı) bir sorgulama dili ve fiziksel ile mantıksal yapının birbirinden ayrılmasıydı. Daha yüksek saklama kapasitesi elde etmek bu motivasyonlar arasında yer almaz.

Ders kapsamında sütun adları camelCase ile yazılır: ilk kelime küçük, sonraki kelimelerin baş harfi büyük, Türkçe karakter ve boşluk yok. sonGorulmeTarihi bu kurala uyar. SistemeGirisZamani PascalCase'dir; KAYIT_TARİHİ Türkçe karakter içerir ve büyük harflidir.