Kaynak: https://lolonolo.com/2024/02/19/veri-tabani-tasarimi-2023-2024-butunleme-sorulari/
Veri Tabanı Tasarımı 2023-2024 Bütünleme Soruları
Auzef Bilgisayar Programcılığı Ön Lisans
ve
Auzef Web Tasarım ve Kodlama Ön Lisans Dersi
İnsan Veri Tabanı Tasarımı dersi, veri tabanı sistemlerinin temellerini ve nasıl etkin bir şekilde tasarlanıp yönetileceğini kapsayan önemli bir alandır. 2023-2024 bütünleme soruları, öğrencilere bu alandaki pratik uygulamaları ve teorik bilgileri pekiştirme fırsatı sunar. Bu makalede, Auzef İnsan Veri Tabanı Tasarımı 2023-2024 bütünleme soruları üzerinden dersin temel kavramlarını ve önemli noktalarını ele alacağız.
Veri tabanında, tablolar arasındaki ilişkilerin kurulması ve veri bütünlüğünün sağlanması için anahtarlar kritik öneme sahiptir. Birincil anahtar (Primary Key), tablodaki her kaydı benzersiz olarak tanımlayan niteliktir. Bir tablonun birincil anahtarı, diğer bir tabloda ikincil anahtar (Foreign Key) olarak kullanılarak aralarında ilişki kurulur.
Veri tabanında şifrelerin saklanması, güvenlik açısından büyük önem taşır. Şifrelerin doğrudan saklanması yerine, özetleme (hashing) yöntemiyle saklanması tercih edilir. Bu yöntem, şifrelerin geri dönüştürülemez bir şekilde saklanmasını sağlar ve güvenliği artırır.
Veri tabanı tasarımı, veri tekrarını azaltmak ve bütünlüğü sağlamak için normalizasyon kurallarını uygulamayı içerir. Normalizasyon, veri tabanını yapılandırırken karşılaşılabilecek sorunları önler ve verilerin tutarlı bir şekilde saklanmasını sağlar.
Bir ilişkisel veri tabanı kurmak için veri tabanı yönetim sistemi (DBMS) kullanılır. DBMS, veri tabanı tasarımı, sorgulama, güncelleme ve yönetim işlevlerini kolaylaştırır. Bu sistemler, veri tabanı tasarımcıları ve yöneticileri için vazgeçilmez araçlardır.
İlişkisel veri tabanı modelleri, tablolar (relations) arasındaki ilişkileri tanımlar. Çoğa çok ilişkiler, iki tablo arasında her iki yönde de birden fazla kaydın ilişkilendirilebilmesini sağlar. Örneğin, bir ders ve öğrenci tablosu arasındaki ilişki çoğa çok olabilir, çünkü bir ders birden fazla öğrenciye, bir öğrenci de birden fazla derse kayıtlı olabilir.
Auzef İnsan Veri Tabanı Tasarımı 2023-2024 bütünleme soruları, öğrencilere veri tabanı tasarımı ve yönetimi konularında kapsamlı bir bakış açısı sunar. Bu makale, veri tabanı sistemlerinin nasıl etkin bir şekilde tasarlanıp yönetileceği hakkında önemli bilgileri özetlemekte ve öğrencilere bu alanda başarılı olmaları için gereken bilgi ve becerileri sağlamaktadır.
Bir tablonun birincil anahtarı, ilişki kurmak için başka bir tabloya eklendiğinde orada ikincil anahtar (yabancı anahtar, foreign key) adını alır. Örneğin Siparis tablosundaki musteri_id, Musteri tablosunun birincil anahtarına bağlanır.
Şifreler veri tabanında açık metin olarak değil, özetleme (hash) fonksiyonlarıyla elde edilen sabit uzunluklu özet değerler olarak saklanır. Özetleme tek yönlü olduğu için veri tabanı ele geçirilse bile şifrenin kendisi kolayca elde edilemez. Sıkıştırma ise geri açılabilir olduğundan güvenli değildir.
Birincil anahtar türleri sıralı sayısal (1, 2, 3...), rastgele sayısal, alfanümerik ve kontrollü (belirli bir kurala göre üretilen, örneğin TC kimlik no) anahtarlardır. "Azalan sayısal" diye bir birincil anahtar türü yoktur.
Veri tabanı tasarımı, sistem analizi ve tasarımı sürecinin bir parçasıdır ve programlamaya başlanmadan önce yapılır; çıktısı dokümantasyondur. Deneyim gerektiren öznel bir süreçtir. Bu nedenle "programlama esnasında gerçekleştirilir" ifadesi yanlıştır.
Bir öğrenci birden fazla ders alabilir, bir derste de birden fazla öğrenci bulunur. İki yönde de birden fazla eşleşme olduğundan ilişki çoğa çoktur ve genellikle bir ara tablo (örneğin DersKayit) ile kurulur.
Hastane yönetim sisteminde doktor, hasta, tedavi ve reçete doğrudan sistemin konusudur. Marka ise hastane süreçleriyle ilgisi olmayan bir varlıktır; bu nedenle bu veri tabanında bulunması en uygunsuz tablodur.
Bilgelik hiyerarşisi veri → enformasyon → bilgi → bilgelik şeklindedir. Bilgilerin bir araya gelip yorumlanmasıyla karar verme yeteneği kazandıran en üst basamak bilgeliktir. Enformasyon ise verilerin anlamlı hale getirilmiş halidir.
Özetleme (hash), girdi ne kadar uzun olursa olsun sonucu her zaman sabit uzunlukta bir karakter dizisi olarak üretir; örneğin SHA-256 her zaman 64 onaltılık karakter verir. Sıkıştırma ise çıktı boyutu girdiye bağlıdır ve geri açılabilir.
sarkiSozu (şarkı sözü) uzun bir metindir ve hiçbir kaydı belirlemek için kullanılamaz; ancak bir şarkının kimliğine bağlı olarak belirlenir. Bu yüzden kesinlikle fonksiyonel bağımlılığın sağ tarafında yer almalıdır. sanatci_id ve siraNo gibi nitelikler ise tanımlayıcı olarak sol tarafta da kullanılabilir.
İlişkisel bir veri tabanını oluşturmak, tabloları tanımlamak ve verileri yönetmek için bir veri tabanı yönetim sistemi (VTYS; örneğin MySQL, PostgreSQL, SQL Server) gerekir. Genel olarak "yazılım" ifadesi çok geniştir; işi yapan özel araç VTYS'dir.
Geçerli zaman damgası biçimi ISO 8601 standardıdır: tarih ile saat T harfiyle ayrılır, ardından saat dilimi farkı eklenir: 2022-09-21T22:45:30+02:00. Boşluk, eğik çizgi veya tire ile ayrılan ya da işaretsiz saat dilimi içeren yazımlar bu standarda uymaz.
Bilgelik hiyerarşisinde veriler işlenerek enformasyona, enformasyonlar bir araya getirilerek bilgiye dönüşür. Bu nedenle enformasyonların birleşmesiyle elde edilen olgu bilgidir; bilginin yorumlanıp karara dönüşmesi ise bilgeliktir.
Konferans veri tabanında katılımcı, katılım, oturum ve salon doğrudan konferansın yapısını oluşturur. Urun (ürün) ise bir konferans organizasyonunun temel varlıklarından biri değildir; bu yüzden bulunması en uygunsuz tablodur.
Normalizasyon, tasarımcının yorumuna ve deneyimine bağlı öznel bir süreçtir. Kesin ve nesnel bir doğru olmadığı için sonucun doğruluğu otomatik olarak test edilemez.
Chen, kaz ayağı (crow's foot), IDEF1X ve EXPRESS veri tabanı modellerini görsel olarak gösterme (diyagram) yöntemleridir. SQL ise veri tabanını sorgulamak ve yönetmek için kullanılan bir dildir, gösterim şekli değildir.
Stok veri tabanında ürün, marka, model ve depo stok takibinin temel varlıklarıdır. Sehir (şehir) stok kayıtlarıyla doğrudan ilgili bir varlık olmadığından bu veri tabanında bulunması en uygunsuz tablodur.
Sağ tarafa, kaydı tanımlamayan ve başka bir niteliğe bağlı olarak belirlenen nitelikler yazılır. cinsiyet çok az farklı değer alır ve hiçbir kaydı ayırt edemez; bu yüzden sağ tarafa en uygundur. id ve ucusNo gibi nitelikler tanımlayıcıdır ve sol tarafa aittir.
Dördüncü normal form çok değerli bağımlılıkları ortadan kaldırmayı amaçlar. Ders kapsamında bir tablodaki niteliğin birden fazla kez aynı değeri alarak tekrar etmesi 4NF'ye aykırı kabul edilir; bu tekrarlar ayrı tablolara taşınarak giderilir.
Ders kapsamında sütun (değişken) adları camelCase ile yazılır: ilk kelime küçük, sonraki kelimelerin baş harfi büyük, boşluksuz ve Türkçe karaktersiz. evAdresi bu kurala uyar. Boşluk ya da Türkçe karakter içeren adlar uygun değildir; isyeriadresi ise kelime ayrımı olmadığı için okunaksızdır.
Alan/anahtar normal form (DKNF), tablodaki kısıtların yalnızca alan (domain) ve anahtar kısıtlarıyla ifade edilmesini ister. Bu kapsamda başka bir nitelik üzerinden hesaplanarak elde edilebilen nitelikler (örneğin doğum tarihinden yaş) tabloda tutulmamalıdır.