Veri tabanı tasarımı, verilerin verimli, tutarlı ve erişilebilir şekilde saklanmasını sağlayan bir süreçtir. Bu süreçte varlık-ilişki modelleri, normalizasyon kuralları ve SQL komutları kritik öneme sahiptir. Bu makalede, sınav sorularından yola çıkarak tablo yapıları, veri tipleri, ilişki türleri ve normalizasyon kavramları ele alınacaktır.
Tablo Tasarımı ve Veri Tipleri
İlişki Türleri (Cardinality)
Normalizasyon ve Bağımlılıklar
Veri Tabanı Mimarisi ve SQL
Veri Tabanı Tasarımı 2024-2025 Final Soruları
Veri Tabanı Tasarımı 2024-2025 Final Soruları
20 soru
Şıkka dokun, anında açıklamasını gör — ya da çalışma modunda tüm cevapları aç.
Soru 1
Futbol maçları yapılan bir oyun için geliştirilen veri tabanında aşağıdaki tablolardan hangisinin bulunması en uygunsuzdur?
EDoğru cevap
Açıklama
Bir futbol oyunu veri tabanında Maç, Hakem, Stadyum ve Takım temel varlıklardır. Ancak “Altyapı” genellikle fiziksel veya sistemsel bir kavramdır ve oyunun operasyonel veri tabloları arasında (bir varlık olarak) yer alması diğerlerine göre en az uygundur.
Soru 2
10 karakterlik bir metnin bellekte kapladığı bayt miktarı aşağıdakilerden hangisidir?
DDoğru cevap
Açıklama
Standart ASCII/ANSI kodlamasında 1 karakter 1 bayt (8 bit) yer kaplar. Dolayısıyla 10 karakterlik bir metin bellekte 10 bayt yer kaplar.
Soru 3
Kullanici (kullanıcı) ve Tweet (metin içerikli sosyal medya gönderisi) tabloları arasındaki ilişki türü aşağıdakilerden hangisidir?
ADoğru cevap
Açıklama
Bir kullanıcı birden fazla tweet atabilir, ancak bir tweet tek bir kullanıcıya aittir. Bu nedenle ilişki Kullanıcıdan Tweete doğru “Bire Çok”tur.
Soru 4
Bir hastane yönetim sistemi için geliştirilen veri tabanında aşağıdaki tablolardan hangisinin bulunması en uygunsuzdur?
EDoğru cevap
Açıklama
Hastane veri tabanında Doktor, Reçete, Tedavi ve Hasta tabloları temel süreçler için gereklidir. “Marka” tablosu ise hastane yönetim süreçleri için doğrudan ilişkili veya öncelikli bir tablo değildir.
Soru 5
Sürekli kayıt alan, merkezi bir kayıt tablosu bulunduran veri tabanı tasarımlarına verilen ortak ad aşağıdakilerden hangisidir?
DDoğru cevap
Açıklama
Yıldız şema (Star Schema), veri ambarı tasarımlarında kullanılan, merkezde bir “olgu” (fact) tablosu ve etrafında boyut tablolarının bulunduğu yapıdır.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi geçerli bir zaman damgasıdır?
EDoğru cevap
Açıklama 🤖 Yapay zekâ açıklaması
1663318419 bir Unix zaman damgasıdır: 1 Ocak 1970'ten itibaren geçen saniye sayısını tek bir tam sayı olarak ifade eder. Diğer şıklar bu sayıyı tarih-saat biçimiyle karıştırdığı için geçerli bir biçim oluşturmaz.
Soru 7
Bir perakende satış sistemi için geliştirilen veri tabanında aşağıdaki tablolardan hangisinin bulunması en uygunsuzdur?
CDoğru cevap
Açıklama
Perakende sisteminde Ürün, Stok, Satış ve Müşteri tabloları temeldir. “Havuz” isminde bir tablo perakende süreçleri için standart veya anlamlı bir varlık değildir.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi temel veri tiplerinden biri değildir?
DDoğru cevap
Açıklama
Programlama ve veri tabanı teorisinde Tam sayı (Integer), Karakter (Char), Ondalıklı sayı (Float/Decimal) ve İkili (Binary/Boolean) temel (primitive) veri tipleri olarak kabul edilirken; “Karakter Katarı” (String) genellikle karakterlerin bir dizisi (array) olduğu için türetilmiş/bileşik bir veri tipi olarak sınıflandırılır.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi yıldız şema veri tabanına daha uygun bir örnektir?
BDoğru cevap
Açıklama 🤖 Yapay zekâ açıklaması
Yıldız şema, sürekli kayıt alan merkezi bir olgu (kayıt) tablosu ve onu çevreleyen tanım tablolarından oluşur. Otoyol geçişleri sürekli ve yoğun biçimde yeni kayıt üretir; merkezde geçiş tablosu, çevresinde araç, gişe gibi tablolar bulunur. Bu yüzden yıldız şemaya en uygun örnektir.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi, uygun bir veri tabanı tablosu adıdır?
DDoğru cevap
Açıklama 🤖 Yapay zekâ açıklaması
Ders kapsamında tablo adları anlamlı, tekil, baş harfi büyük (PascalCase) ve Türkçe karakter içermeyecek şekilde verilir. Siparis bu kurallara uyar. SİSTEM tamamen büyük harf ve Türkçe karakterli, kullanıcı küçük harfli ve Türkçe karakterli, bilgi ise çok genel ve anlamsızdır.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisinin fonksiyonel bağımlılık ifadesinin sağ tarafında yer alması daha uygundur?
ADoğru cevap
Açıklama
Fonksiyonel bağımlılıkta (A -> B), A belirleyen, B ise belirlenendir. “Arayan”, “Aranan” veya “Zaman” genellikle anahtar (belirleyen) rolü oynarken, “Görüşme İçeriği” bu anahtarlara bağlı olan (belirlenen) veridir ve sağ tarafta yer alır.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi bir veri tabanı yönetim sistemi değildir?
BDoğru cevap
Açıklama
MongoDB, SQLite, Access ve MySQL birer Veri Tabanı Yönetim Sistemidir (DBMS). Java ise bir programlama dilidir.
Soru 13
Oyun ve Sahne tabloları arasındaki ilişki türü aşağıdakilerden hangisidir?
ADoğru cevap
Açıklama 🤖 Yapay zekâ açıklaması
Bir oyun birden fazla sahnede sergilenebilir, bir sahnede de birden fazla oyun sergilenebilir. İki yönde de birden fazla eşleşme olduğu için ilişki çoğa çoktur; bu tür ilişki genellikle bir ara (bağlantı) tablosuyla kurulur.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi normal formun özelliklerinden biri değildir?
ADoğru cevap
Açıklama 🤖 Yapay zekâ açıklaması
Normal formlar, veri tabanı tasarımında uygulanan kurallardır ve süreç sonunda normalize bir veri tabanı elde edilir; öznel olduğu için test etmek de zor olabilir. Ancak normal formlar 3 adımla sınırlı değildir: 1NF, 2NF, 3NF'nin yanında BCNF, 4NF, 5NF ve alan/anahtar normal form da vardır.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi nitelik, fonksiyonel bağımlılık ifadesinin sol tarafına kesinlikle eklenemeyecek bir seçenektir?
CDoğru cevap
Açıklama
Fonksiyonel bağımlılığın sol tarafı (belirleyen), diğer verileri tanımlayan anahtar veya benzersiz bir nitelik olmalıdır. “Açıklama” gibi uzun metin içeren ve benzersizliği garanti edilmeyen alanlar belirleyici (anahtar) olarak kullanılamaz.
Soru 16
Bir tabloda; bir nitelik ya da nitelik grubunun, birden fazla niteliğe fonksiyonel bağımlı olması durumu aşağıdaki hangi normal forma aykırıdır?
EDoğru cevap
Açıklama 🤖 Yapay zekâ açıklaması
Boyce-Codd normal formu (BCNF), her fonksiyonel bağımlılığın sol tarafının bir aday anahtar olmasını ister. Bir nitelik ya da nitelik grubunun birden fazla niteliğe fonksiyonel bağımlı olması bu kuralı bozar; bu nedenle durum BCNF'ye aykırıdır.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi literatürde yer alan normal formlardan biri değildir?
BDoğru cevap
Açıklama
Literatürde normalizasyon süreci 1. Normal Form ile başlar. “Sıfırıncı Normal Form” diye tanımlanmış standart bir normalizasyon seviyesi yoktur (Genellikle normalize edilmemiş hali ifade eder ama bir form adı değildir).
Soru 18
Bir tablonun birincil anahtarının ilişki sağlayabilmek için diğer tabloda bulunmasıyla oluşan niteliğe verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
CDoğru cevap
Açıklama 🤖 Yapay zekâ açıklaması
Bir tablonun birincil anahtarı, ilişki kurmak için başka bir tabloya eklendiğinde orada ikincil anahtar (yabancı anahtar, foreign key) adını alır. Örneğin Siparis tablosundaki musteri_id, Musteri tablosunun birincil anahtarına bağlanır.
Soru 19
Veri sorgulamak için kullanılan SQL komutu aşağıdakilerden hangisidir?
BDoğru cevap
Açıklama
Veri tabanından veri çekmek ve sorgulamak için kullanılan temel SQL komutu SELECT komutudur.
Soru 20
Bir tabloda yer alan herhangi bir kaydın ilişkili olduğu tabloda birden fazla kayıtla eşleşmesi durumunda kullanılan işaret aşağıdakilerden hangisidir?
CDoğru cevap
Açıklama
Varlık-İlişki (ER) diyagramlarında, bir kaydın karşı tarafta birden fazla kayıtla eşleşebileceğini göstermek için “Çok” (Many) işareti (genellikle kaz ayağı sembolü) kullanılır.