Veri Tabanı Yönetimi 2022-2023 Ara Sınav (Vize)

Veri yönetiminin sağlıklı olması, yapının veriyi etkin biçimde içermesi ve gerektiğinde filtreler uygulanabilmesi için veri tabanının doğru şekilde planlanmasına veri tabanı tasarımı denir. Tasarım, tabloların, niteliklerin ve ilişkilerin belirlendiği aşamadır.

SQL Server'ın kendine özgü, SQL'in genişletilmiş ve daha yetenekli hali T-SQL'dir (Transact-SQL). Microsoft SQL Server bu sorgu dilini kullanır; Oracle'ın genişletilmiş dili ise PL/SQL'dir.

Oracle Database, büyük kurumsal müşterilere (işletmeden işletmeye, B2B) yönelik güçlü ve ücretli bir VTYS'dir. MySQL, MariaDB ve SQLite ise daha çok açık kaynak ve genel kullanım amaçlıdır.

Rowley'in Bilgelik Hiyerarşisi'ne göre süreç veri → enformasyon → bilgi şeklinde ilerler ve en üstte bilgelik yer alır. Ham veri işlenip anlam kazanınca enformasyon, enformasyonlar birleşince bilgi oluşur.

Özgür yazılımın dört temel özgürlüğü; yazılımı her amaçla kullanma, kaynak kodunu inceleme, kopyalarını dağıtma ve değiştirilmiş hallerini dağıtabilmedir. Kullanım verilerinin kayıt altına alınması bir özgürlük değil, aksine kullanıcıyı kısıtlayan bir uygulamadır.

Redis, verileri bellekte (RAM) tutan bir anahtar-değer veri tabanıdır; diske hemen yazmadığı için çok hızlı okuma/yazma sağlar. Bu nedenle önbellekleme (cache) gibi hız gerektiren işlerde yaygın olarak kullanılır.

SQL Server, Microsoft tarafından geliştirildiği için Windows, .NET, Azure ve diğer Microsoft ürünleriyle en uyumlu çalışan VTYS'dir.

SQL (sorgu dili), SQLAlchemy ve ORM (programlama kütüphaneleri) ile DBeaver (veri tabanı yönetim aracı) veri tabanıyla etkin etkileşim yöntemleridir. Microsoft Excel ise bir hesap tablosu programıdır, veri tabanıyla etkileşim aracı değildir.

ORM (Object-Relational Mapping, Nesne-İlişkisel Eşleme), tabloları programlama dilindeki nesnelere eşleyerek doğrudan SQL yazmadan sorgulama yapmayı sağlayan kütüphanelerdir. Python'daki SQLAlchemy buna bir örnektir.

İlişkisel veri tabanları aynı anda çok sayıda kullanıcının veriye erişip işlem yapmasına izin verir; Excel ise eş zamanlı çok kullanıcılı çalışma için tasarlanmamıştır. Satır-sütun yapısı ve elektronik saklama her ikisinde de ortaktır, yani fark değildir.

SQLAlchemy, Python için geliştirilmiş, arka planda SQL üreten ve nesne yönelimli yaklaşımı kullanan bir ORM kütüphanesidir. Kod içinden kullanılır; özel bir araçla grafik arayüz üzerinden yönetilmez. Bu yüzden E şıkkı yanlıştır.

SQLAlchemy'de query(Calisan) Calisan tablosunu sorgular, filter(Calisan.ad=='Emre') adı Emre olan kayıtları seçer, .all() ise eşleşen kayıtların tümünü liste olarak döndürür. Yalnızca ilk kaydı almak için .first() kullanılırdı.

Redis, verileri bellekte (RAM) tutan bir anahtar-değer veri tabanıdır; diske hemen yazmadığı için çok hızlı okuma/yazma sağlar. Bu nedenle önbellekleme (cache) gibi hız gerektiren işlerde yaygın olarak kullanılır.

SQLAlchemy, Python için geliştirilmiş, arka planda SQL üreten ve nesne yönelimli yaklaşımı kullanan bir ORM kütüphanesidir. Kod içinden kullanılır; özel bir araçla grafik arayüz üzerinden yönetilmez. Bu yüzden E şıkkı yanlıştır.

MySQL, açık kaynaklı, ücretsiz ve web sunucularıyla kolay entegre olduğu için internet tabanlı uygulamalarda (ör. PHP ile birlikte) en yaygın kullanılan VTYS'lerden biridir.

Anaconda, Python ve veri bilimi kütüphanelerini (Jupyter, pandas vb.) bir arada sunan bir dağıtım/geliştirme platformudur; Python'u kullanmak için kurulabilir. SQLAlchemy ise Python içinde çalışan bir kütüphanedir, Python'u kullanmayı sağlayan bir yazılım değildir.

Normal formlar, veri tabanı tasarımının tekrarsız ve tutarlı olduğundan emin olmak için adım adım uygulanan kurallar bütünüdür (1NF, 2NF, 3NF, BCNF...).

SQLite, sunucu gerektirmeyen, tek bir dosyada çalışan, çok küçük ve hafif bir VTYS'dir. Bu yüzden telefonlar, gömülü sistemler gibi donanım kapasitesi düşük cihazlarda yaygın olarak kullanılır.

T-SQL (Transact-SQL), Microsoft SQL Server'ın SQL'e değişkenler, döngüler, hata yönetimi gibi özellikler ekleyerek geliştirdiği sorgu dilidir. Oracle'ın benzer genişletmesi PL/SQL'dir.