Ara Sınav (Vize) 2024-2025 20 soru

Veri Tabanı Yönetimi 2024-2025 Ara Sınav (Vize)

Kaynak: https://lolonolo.com/2025/04/29/veri-tabani-yonetimi-2024-2025-vize-sorulari/

📖 Konu özeti (sınav öncesi tekrar)

Veri Tabanı Yönetimi 2024-2025 Vize Soruları

1. Popüler VTYS’ler ve Ekosistem Uyumu

SQL Server (Microsoft), MySQL, PostgreSQL, Oracle Database ve SQLite günümüzün en yaygın ilişkisel veri tabanı yönetim sistemleridir.
Özellikle Microsoft ekosisteminde .NET ile tam uyumlu çalışan SQL Server, Windows tabanlı sunucularda performans, T-SQL desteği ve güçlü raporlama servisleri sunar.
Web tabanlı LAMP yığınlarında ise MySQL üstünlüğü göze çarpar.

2. SQL Standartları ve Dialect (Lehçe) Kavramı

SQL, ANSI/ISO tarafından standartlaştırılmış olsa da her VTYS kendi genişletmelerini (T-SQL, PL/pgSQL vb.) sağlar.
Bu nedenle “çeşitli VTYS’ler içinde gelişmiş SQL versiyonları bulunur” ifadesi doğrudur.
Sorguların taşınabilirliğini korumak için temel söz dizimine bağlı kalmak önemlidir.

3. ORM ve SQLAlchemy

<Nesne-İlişkisel Eşleme> (ORM), tabloları sınıflara, satırları nesnelere dönüştürerek boilerplate SQL kodunu ortadan kaldırır.
Python ekosisteminde SQLAlchemy, hem ORM katmanı hem de düşük seviye core API’si ile esnek çalışma imkânı sunar.
session.query().filter() gibi sorgular arka planda optimize SQL üretir ve veritabanına gönderir.

4. Veri Tabanı Tasarımı ve DIKW Modeli

Başarılı bir veri tabanı tasarımı; tutarlılık, bütünlük kısıtları (PK, FK), indeksleme ve normalizasyon adımlarını içerir.
Doğru tasarım, verinin ham hâlinden (veri) anlamlı enformasyona ve oradan bilgiye dönüşümünü kolaylaştırır.
Bu süreç Rowley’in Bilgelik Hiyerarşisi’nde (DIKW) “Veri → Enformasyon → Bilgi” sıralamasıyla temsil edilir.

5. Codd’un İlişkisel Modeli

E. F. Codd, 1970’te ilişkisel modeli tanımlayarak veriye yüksek seviyeli, matematiksel temelli bir erişim dili kazandırdı.
Bu motivasyon yeni bir üst seviye dil (SQL) ortaya çıkarmak ve fiziksel veri erişim detaylarını geliştiriciden soyutlamaktı.

6. Hafif ve Gömülü Çözümler

SQLite, sunucusuz yapısı sayesinde gömülü sistemler, mobil uygulamalar ve IoT cihazlarında en çok tercih edilen VTYS’dir.
Dosya tabanlı mimarisi, minimum yapılandırma gereksinimi ve küçük bellek ayak izi avantaj sağlar.

7. Sorgu Örnekleri ve İleri Seçim Kriterleri

Yukarıdaki sorgu, SQL’de çoklu koşul kullanımına (AND operatörü) klasik bir örnektir; indeksli yas ve unvan sütunlarıyla birlikte kullanıldığında sorgu hızı ciddi ölçüde artar.

Soru 1

Microsoft ekosistemiyle en uyumlu şekilde çalışan VTYS aşağıdakilerden hangisidir?

CDoğru cevap

Açıklama

SQL Server, Microsoft tarafından geliştirilmiş olup .NET ekosistemi, Windows Server ve Azure platformlarıyla doğal entegrasyona sahiptir; bu nedenle Microsoft ortamlarında en uyumlu VTYS’dir.

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi özgür yazılım felsefesinin sunduğu temel özgürlüklerden biri değildir?

EDoğru cevap

Açıklama

Özgür yazılım dört temel özgürlük (çalıştırma, inceleme, değiştirme, dağıtma) sunar; kullanıcıyı izlemek veya kullanım verilerini kaydetmek özgürlük kapsamına girmez.

Soru 3

SQL ile ilgili aşağıdaki şıklardan hangisi yanlıştır?

DDoğru cevap

Açıklama

SQL, bir VTYS üzerinde doğrudan çalıştırılarak veri oluşturma, okuma, güncelleme ve silme (CRUD) işlemlerini tek başına gerçekleştirebilir; bu nedenle “tek başına kullanılamaz” ifadesi yanlıştır.

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi en çok kullanılan veri tabanı yönetim sistemlerinden biri değildir?

DDoğru cevap

Açıklama

Splunk bir log analizi ve büyük veri platformudur; ilişkisel VTYS olarak sınıflandırılmaz. PostgreSQL, Oracle, MySQL ve SQL Server ise yaygın kullanılan VTYS’lerdir.

Soru 5

T-SQL, hangi VTYS’nin özelleşmiş ve daha yetenekli hâle getirilmiş veri sorgulama dilidir?

BDoğru cevap

Açıklama

Transact-SQL (T-SQL) Microsoft SQL Server’a özgü genişletilmiş SQL lehçesidir ve saklı yordamlar, hata yakalama, akış kontrolü gibi özellikler ekler.

Soru 6

Veri tabanına erişimde doğrudan SQL kullanmadan sorgulama yapmayı sağlayan programlama kütüphanesine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

ADoğru cevap

Açıklama

Nesne-İlişkisel Eşleme (ORM), sınıf ve nesneleri tablo ve kayıtlara eşleyerek geliştiricinin SQL yazmadan veri sorgulamasını sağlar; SQLAlchemy, Hibernate gibi araçlar bu yaklaşımı kullanır.

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi veri tabanı ile etkin şekilde etkileşime geçme yöntem veya yaklaşımlarından birisi değildir?

ADoğru cevap

Açıklama

Excel bir hesap tablosu uygulamasıdır; veri tabanı ile doğrudan ve performanslı etkileşim için tasarlanmış değildir. DBeaver (GUI istemcisi), SQL (sorgu dili) ve ORM-temelli çözümler veri tabanı etkileşimi sağlar.

Soru 8

Python dilinde SQL komutunu çalıştırmak için kullanılan fonksiyon aşağıdakilerden hangisidir?

CDoğru cevap

Açıklama

Python DB-API ve popüler kütüphanelerde (sqlite3, psycopg2 vb.) cursor.execute() metodu SQL komutunu çalıştırmak için kullanılır.

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi yüksek miktarda veri toplamak için elverişli bir ortam sunmaktadır?

BDoğru cevap

Açıklama

Otonom araçlar lidar, radar, kamera ve sensörlerden saniyede gigabaytlara varan veri üreterek büyük miktarda veri toplama kapasitesine sahiptir.

Soru 10

SQLAlchemy ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

DDoğru cevap

Açıklama

SQLAlchemy GUI uygulaması değil, Python için bir ORM/SQL araç setidir; kod tabanlı kullanılır.

Soru 11

Bir veri tabanı için, veri yönetiminin sağlıklı gerçekleşebilmesi, veri yapısının veriyi etkin şekilde içermesi ve ihtiyaca göre özel filtrelerin uygulanabilmesi için doğru şekilde gerçekleştirilmesi gereken veri tabanı oluşturma sürecine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

EDoğru cevap

Açıklama

Veri tabanı tasarımı, tabloların, anahtarların ve ilişkilerin ihtiyaçlara göre doğru kurgulanmasını hedefleyen kritik aşamadır; performans ve veri bütünlüğü bu aşamada belirlenir.

Soru 12

session.query(Calisan).filter(Calisan.ad=='Emre').all()

SQLAlchemy ile yazılmış yukarıdaki kod verilen seçeneklerden hangisini gerçekleştirir?

DDoğru cevap

Açıklama

.filter() koşuluyla eşleşen bütün satırları .all() metodu liste olarak getirir.

Soru 13

Genellikle internet tabanlı uygulamalarda kullanılan popüler VTYS (Veri Tabanı Yönetim Sistemi) aşağıdakilerden hangisidir?

ADoğru cevap

Açıklama

MySQL, PHP-MySQL ikilisi ve LAMP yığını sayesinde web barındırma sektöründe en yaygın açık kaynak VTYS’lerden biridir.

Soru 14

Bilgiye ulaşma süreci, Rowley’in Bilgelik Hiyerarşisi’ne göre sırasıyla hangi seçenekte doğru verilmiştir?

CDoğru cevap

Açıklama

DIKW modeline göre ham veri işlenerek enformasyona, yorumlanarak bilgiye dönüşür; Rowley bu sıralamayı temel alır.

Soru 15

SELECT *
FROM Kullanicilar
WHERE yas > 50
AND unvan == "Güvenlik Görevlisi"

Yukarıda verilen SQL sorgusu hangi amaçla kullanılır?

ADoğru cevap

Açıklama

yas > 50 koşulu 50’yi hariç tutar; ek AND ile “Güvenlik Görevlisi” unvanına sahip kayıtlar filtrelenir.

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi Codd’un ilişkisel veri modeli ve ilişkisel veri tabanını önerme motivasyonlarından birisidir?

BDoğru cevap

Açıklama

Codd, matematiksel temelli ilişkisel modelle veri yönetimini yüksek seviyeli, bildirimsel (declare-tive) bir dile taşıyarak veriden bağımsız erişim sağlamayı amaçlamıştır.

Soru 17

Veri sorgulamak için geliştirilmiş üst seviye dilin adı nedir?

BDoğru cevap

Açıklama

SQL (Structured Query Language) Türkçede “Yapısal Sorgu Dili” olarak karşılık bulur ve ilişkisel veritabanlarını sorgulamak için standarttır.

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi yeni bir kayıt eklemek için kullanılan komuttur?

EDoğru cevap

Açıklama

INSERT INTO tablo (sütunlar) VALUES (değerler); komutu tabloya yeni satır eklemek için kullanılır.

Soru 19

Genellikle donanım kapasitesi çok küçük cihazlar üzerinde çalıştırılan, minimum özellik ve gereksinime sahip VTYS aşağıdakilerden hangisidir?

EDoğru cevap

Açıklama

SQLite sunucusuz (serverless) mimarisi ve düşük ayak izi sayesinde IoT, mobil uygulamalar ve gömülü sistemler için ideal hafif VTYS’dir.

Soru 20

Veri tabanı yönetimi ile bilgisayar programlama arasındaki ilişki aşağıdaki hangi seçenekte doğru biçimde verilmiştir?

CDoğru cevap

Açıklama

Yazılım projeleri bir veritabanı ile bütünleşebilir ancak zorunlu değildir; doğru ifade programların veri tabanına bağlanarak CRUD işlemleri yapabileceğidir.