Final 2024-2025 20 soru

Veri Tabanı Yönetimi 2024-2025 Final

Kaynak: https://lolonolo.com/2025/06/17/veri-tabani-yonetimi-2024-2025-final-sorulari/

📖 Konu özeti (sınav öncesi tekrar)

Veri Tabanı Yönetimi 2024-2025 Final Soruları

Veri Tabanı Yönetiminin Temel Kavramları

Veri tabanı tasarımı bir proje olarak değerlendirilebilirken, veri tabanı yönetimi; yedekleme, optimizasyon ve güvenlik gibi sürekli devam eden faaliyetleri içerdiği için bir süreç olarak kabul edilir. Bu sürecin başlangıcındaki en önemli girdi sistem tasarımı dokümanıdır.

Veri yönetimi için dört temel işlemi ifade eden kısaltma CRUD‘dur: Create (Oluştur), Read (Oku/Sorgula), Update (Güncelle) ve Delete (Sil). “Sırala” (Sort) bu temel bileşenlerden biri değildir. Büyük Veri (Big Data) ise, geleneksel veri işleme yöntemleriyle başa çıkılamayacak ölçüde büyük miktardaki veri kümelerini ifade eder.

İlişkisel Veritabanı Modeli

İlişkisel veritabanları, verileri tablolar halinde düzenler. Bu modelin avantajları arasında yapılandırılmış veri üzerinde çalışmayı sağlaması, ölçeklenebilir olması, platform bağımsız çalışabilmesi ve normalizasyon sayesinde saklama hacmini azaltması bulunur. Bu veritabanlarının çalışması için internet bağlantısı zorunlu değildir.

Modelin temel yapılarından biri anahtarlardır. Bir tablo için üretilen birincil anahtarın (primary key), başka bir tabloda ilişki kurmak amacıyla yer alması durumunda bu anahtara ikincil anahtar (yabancı anahtar – foreign key) denir.

SQL: Veri Sorgulama ve Manipülasyon Dili

SQL (Yapısal Sorgu Dili), ilişkisel veritabanlarıyla iletişim kurmak için kullanılır.

Maaşı 50.000’den fazla olan çalışanlar için her birimdeki toplam çalışan sayısını ve maaş ortalamasını bulan sorgu ise şöyledir:

Veritabanı Yönetim Sistemleri (VTYS) ve Araçları

Veri tabanı yönetim sistemleri (VTYS), veritabanlarını oluşturmayı, yönetmeyi ve sorgulamayı sağlayan yazılımlardır. Genellikle Microsoft teknolojileriyle birlikte kullanılan VTYS SQL Server‘dır. Verileri disk yerine bellek üzerinde tutarak çok hızlı veri giriş çıkışına olanak sağlayan VTYS ise Redis‘tir.

Veritabanı güvenliğinin sağlanması için uygulanabilecek yöntemlerden biri, kullanıcılara sadece ihtiyaçlarına uygun yetkilerin tanımlanmasıdır. Veri tabanı yönetim araçları ise, kod yazmadan, grafiksel arayüz kullanarak veritabanı tablolarını tanımlamayı sağlayan yazılımlardır.

Programlama Dilleri ile Veritabanı Etkileşimi

Uygulamalar, veritabanlarıyla programlama dilleri aracılığıyla etkileşim kurar. Çoğu dilde doğru bir fonksiyon kullanım şekli, fonksiyon adının ardından parantez içinde argümanların belirtilmesidir. Örneğin:

Python dilinde programlar hazırlayarak veritabanına doğrudan sorgu göndermek ya da SQLAlchemy gibi ORM paketlerini kullanabilmek için Anaconda gibi dağıtımlar kullanılabilir.

Veri Tabanı Yönetimi 2024-2025 Final Soruları

Veri Tabanı Yönetimi 2024-2025 Final Soruları (1-11)

Soru 1

Yukarıdaki SQL sorgusunun amacı aşağıdaki şıklardan hangisinde doğru olarak verilmiştir?

ADoğru cevap

Açıklama

Sorgu, `WHERE` ile maaşı 50000’den fazla olanları filtreler , `GROUP BY` ile bu kişileri birimlerine göre gruplar , `COUNT(id)` ile her gruptaki (birimdeki) kişi sayısını ve `AVG(maas)` ile o birimdeki maaş ortalamasını hesaplar.

Soru 2

Bir tablo için üretilen birincil anahtarların başka bir tablo içerisinde yer alması durumunda aldığı ad aşağıdakilerden hangisidir?

EDoğru cevap

Açıklama

Bir tablonun birincil anahtarının (primary key), başka bir tabloda o tabloyla ilişki kurmak amacıyla kullanılması durumunda bu anahtara “ikincil anahtar” veya daha yaygın kullanımıyla “yabancı anahtar” (foreign key) denir.

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi CRUD yapısının bileşenlerinden birisi değildir?

CDoğru cevap

Açıklama

CRUD, veri yönetimi için dört temel işlemi ifade eden bir kısaltmadır: Create (Oluştur), Read (Oku/Sorgula), Update (Güncelle) ve Delete (Sil). “Sırala” (Sort), okuma (Read) işleminin bir parçası olabilen bir özelliktir ancak temel CRUD bileşenlerinden biri değildir.
4.

SELECT
direktorAdi,
COUNT(id) as YonetmenlikSayisi FROM
Filmler
GROUP BY
direktorAdi
ORDER BY
YonetmenlikSayisi DESC;

Soru 4

Yukarıda verilen SQL sorgusuna bakarak, bu kodun ne yaptığını en iyi aşağıdaki hangi seçenek açıklar?

EDoğru cevap

Açıklama

Sorgu, filmleri yönetmen adına göre gruplar (`GROUP BY`) , her yönetmenin film sayısını sayar (`COUNT`) ve sonucu film sayısına göre çoktan aza doğru sıralar (`ORDER BY … DESC`).

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi VTYS’nin güvenliğinin sağlanması için uygulanabilecek yöntemlerden birisidir?

ADoğru cevap

Açıklama

Veri tabanı güvenliğinin temel ilkelerinden biri, “en az ayrıcalık” prensibidir. Bu prensibe göre, her kullanıcıya sadece görevini yapması için gerekli olan minimum yetkilerin verilmesi, yetkisiz erişimleri ve olası zararları önler.

Soru 6

Genellikle Microsoft teknolojileriyle birlikte kullanılan VTYS (Veri Tabanı Yönetim Sistemi) aşağıdakilerden hangisidir?

EDoğru cevap

Açıklama

Microsoft SQL Server, Microsoft tarafından geliştirilen ve özellikle Windows sunucu ortamları ve diğer Microsoft teknolojileriyle sıkı bir entegrasyon içinde çalışan ilişkisel bir veri tabanı yönetim sistemidir.

Soru 7

Veri tabanı tablolarının kod yazmadan, grafiksel arayüz kullanarak tanımlanmasını sağlayan yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

BDoğru cevap

Açıklama

DBeaver, SQL Server Management Studio veya MySQL Workbench gibi veri tabanı yönetim araçları, kullanıcılara SQL kodu yazmak yerine grafiksel bir kullanıcı arayüzü (GUI) üzerinden tabloları ve diğer veritabanı nesnelerini oluşturma, düzenleme ve yönetme imkanı sunar.

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi bir birleştirme türü değildir?

EDoğru cevap

Açıklama

SQL’de standart birleştirme (join) türleri `INNER JOIN`, `LEFT JOIN`, `RIGHT JOIN` ve `FULL OUTER JOIN`’dir. “Exclusive Join” standart bir SQL komutu olmamakla birlikte, bu mantık genellikle `LEFT JOIN` ve `WHERE … IS NULL` koşulu ile elde edilir.
9

UPDATE Urunler
SET stok = stok - @miktar 
WHERE id = @urun_id;

Soru 9

Yukarıdaki SQL sorgusu aşağıdaki hangi işlemi gerçekleştirir?

ADoğru cevap

Açıklama

`UPDATE Urunler` komutu `Urunler` tablosunu günceller. `WHERE id = @urun_id` ifadesi, bu güncellemenin yalnızca belirli bir ürün için yapılacağını belirtir. `SET stok = stok – @miktar` ifadesi ise mevcut stok değerini `@miktar` kadar azaltır.

Soru 10

Veritabanına doğrudan sorgu göndermek ya da SQLAlchemy adlı ORM paketini kullanabilmek üzere; Python dilinde programlar hazırlayabilmek ve çalıştırabilmek için aşağıda verilen hangi yazılım kullanılabilir?

ADoğru cevap

Açıklama

Anaconda, Python programları yazmak ve çalıştırmak için gerekli olan derleyici, kütüphaneler ve Jupyter Notebook gibi geliştirme araçlarını içeren bir dağıtımdır. Bu ortamda, SQLAlchemy gibi paketler kullanılarak veritabanı işlemleri yapılabilir.

Soru 11

CRUD yapısının hangi sorgu türünde “*” kullanılsa bile sütun adı belirtilmemelidir?

BDoğru cevap

Açıklama

CRUD yapısı içinde, `DELETE` sorgusu satırları silmeye odaklandığı için bir sütun listesi belirtilmez (örneğin, `DELETE FROM TabloAdi WHERE …`). `SELECT` sorgusunda `*` tüm sütunları seçmek için kullanılır, `INSERT` ve `UPDATE` ise belirli sütunlarla çalışır.

Soru 12

İki tabloda yer alan tüm kayıtların sonuçlara eklenmesi, aşağıdaki hangi türdeki birleştirmenin sonucudur?

BDoğru cevap

Açıklama

`FULL OUTER JOIN` (Tamamlayıcı birleştirme), birleştirme koşulu sağlansın ya da sağlanmasın, her iki tablodaki tüm kayıtları getiren birleştirme türüdür. Eşleşme olmayan durumlarda ilgili tablonun sütunları için `NULL` değeri döndürülür.

Soru 13

Veri tabanı yönetimi sürecinin başında eldeki en önemli girdi aşağıdakilerden hangisidir?

CDoğru cevap

Açıklama 🤖 Yapay zekâ açıklaması

Veri tabanı yönetimi sürecine başlarken en önemli girdi, veri tabanının yapısını, tablolarını ve ilişkilerini tanımlayan sistem tasarımı dokümanıdır. Yönetim, bu tasarım dokümanında belirlenen yapı üzerine kurulur.

Soru 14

Veri tabanı tasarlamak proje olarak değerlendirilebiliyorsa, veri tabanı yönetimi aşağıdakilerden hangisi olarak değerlendirilebilir?

DDoğru cevap

Açıklama

Veri tabanı tasarımı, belirli bir başlangıcı ve sonu olan bir “proje” olarak görülebilir. Ancak veri tabanı yönetimi; yedekleme, optimizasyon, güvenlik gibi sürekli devam eden ve tekrarlanan faaliyetleri içerdiği için bir “süreç” olarak değerlendirilir.

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi doğru bir fonksiyon kullanım şeklidir?

CDoğru cevap

Açıklama

Çoğu programlama dilinde bir fonksiyon, fonksiyon adının ardından parantez `()` içinde argümanlarının (parametrelerinin) belirtilmesiyle çağrılır. Doğru sözdizimi `fonksiyonAdi(parametre1, parametre2)` şeklindedir.

Soru 16

Kitaplar tablosunda yer alan kayıtlar için, hangi kategoriye ait kaç kitap olduğu bilgisini getiren SQL komutu aşağıdaki hangi seçenekte doğru sunulmuştur?

DDoğru cevap

Açıklama

Bu işlem için, kategorileri gruplamak amacıyla `GROUP BY kategori` kullanılmalıdır. Her grubun eleman sayısını bulmak için `COUNT(*)` fonksiyonu ve hangi kategori olduğunu görmek için `SELECT kategori` ifadesi gereklidir.

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi ilişkisel veri tabanlarının avantajlarından biri değildir?

CDoğru cevap

Açıklama

İlişkisel veritabanları bir yazılımdır ve yerel bir bilgisayarda veya kapalı bir ağda internet bağlantısı olmadan da çalışabilirler. İnternet erişimi, uzaktan erişim veya bulut tabanlı hizmetler için gereklidir ancak veritabanının kendisinin çalışması için bir zorunluluk değildir. Diğer şıklar ilişkisel veritabanlarının avantajlarıdır.

Soru 18

Verilerin bellek üzerinde tutulup diske hemen yazılmaması sayesinde çok hızlı veri giriş çıkışına olanak sağlayan VTYS aşağıdakilerden hangisidir?

DDoğru cevap

Açıklama

Redis, bir “in-memory” (bellek içi) veri yapısı deposudur. Verileri disk yerine birincil olarak RAM’de tuttuğu için okuma ve yazma işlemlerinde son derece yüksek bir hız ve performans sunar.

Soru 19

SELECT sorgusunda tüm sütunları seçmek için kullanılan işaret hangisidir?

BDoğru cevap

Açıklama

SQL’de bir `SELECT` sorgusu ile bir tablodaki tüm sütunları getirmek için yıldız `*` karakteri kullanılır (örneğin, `SELECT * FROM TabloAdi`).

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi büyük veri kavramı için doğrudur?

DDoğru cevap

Açıklama

Büyük Veri (Big Data), geleneksel veri işleme yöntemleriyle işlenmesi, saklanması ve analiz edilmesi zor olan, son derece büyük hacimli, yüksek hızda akan ve çeşitlilik gösteren veri kümelerini ifade eder.