Ara Sınav (Vize) 2025-2026 20 soru

Veri Tabanı Yönetimi 2025-2026 Ara Sınav (Vize)

Kaynak: https://lolonolo.com/2026/05/08/veri-tabani-yonetimi-2025-2026-vize-sorulari/

📖 Konu özeti (sınav öncesi tekrar)

Veri Tabanı Yönetimi 2025-2026 Vize Soruları

VTYS Türleri ve SQL Komutları | Veri Tabanı Tasarımı ve ER Diyagramı | ORM ve Modern Kütüphaneler | Büyük Veri ve Özgür Yazılım

Veri Tabanı Yönetim Sistemleri (VTYS) ve Türleri

Veri tabanı yönetim sistemleri, verilerin güvenli ve düzenli bir şekilde saklanmasını, işlenmesini ve sorgulanmasını sağlayan yazılımlardır. Geleneksel ilişkisel veri tabanları (RDBMS) arasında Microsoft teknolojileriyle uyumlu SQL Server, kurumsal düzeyde B2B hizmet veren Oracle Database, popüler açık kaynaklı MySQL ve PostgreSQL yer alır. Modern ihtiyaçlara göre farklı VTYS türleri de gelişmiştir; örneğin verileri RAM üzerinde tutarak milisaniyenin altında hız sunan Redis (In-Memory) ve yapılandırılmamış verileri JSON benzeri dokümanlar olarak saklayan MongoDB (NoSQL) buna örnektir. Bilgisayar programlarının bu veri tabanlarıyla konuşmasını sağlayan standart köprü dile SQL (Yapısal Sorgu Dili) denir. Excel gibi yazılımlar veri depolasa da, ilişkisel veri tabanlarından en büyük farkları “Eş zamanlı (simültane) kullanıcı sayısı” ve veri tutarlılığı kapasiteleridir.

SQL Komutları ve Grafiksel Yönetim Araçları

Veri tabanı işlemleri dört temel SQL komutu üzerinden yürütülür: Veri sorgulamak ve listelemek için SELECT, yeni kayıt eklemek için INSERT, mevcut kayıtları değiştirmek için UPDATE ve kayıtları silmek için DELETE kullanılır. Bu komutlar arasında SELECT, veriyi değiştirmediği için veri tabanı üzerinde bir güncelleme veya yapısal değişiklik gerçekleştirmez. Kullanıcıların bu karmaşık kodları yazmadan, pencereler ve butonlar aracılığıyla tablo oluşturup veri girmesini sağlayan yazılımlara (Örn: phpMyAdmin) Veri Tabanı Yönetim Aracı adı verilir. SQL’in mucidi kabul edilen Edgar F. Codd, bu modeli önerirken kullanıcı dostu ve “yeni bir üst seviye dil” ortaya çıkarmayı amaçlamıştır.

Veri Tabanı Tasarımı ve ORM Teknolojisi

Bir veri tabanı inşa edilmeden önce kağıt üzerinde veya dijital ortamda modellenmelidir. Varlıkların özelliklerini ve birbirleriyle olan bağlarını görselleştiren bu teknik dokümantasyona Varlık-İlişki Diyagramı (ERD) denir. Yazılım geliştirme sürecinde, doğrudan SQL yazmak yerine programlama dillerindeki nesneleri (objects) tablolarla eşleştiren teknolojiye ise ORM (Object-Relational Mapping) adı verilir. Python dünyasında bu iş için kullanılan en popüler kütüphane SQLAlchemy’dir. SQLAlchemy bir arayüz aracı değil, tamamen kod tabanlı bir kütüphanedir ve Python projelerini yönetmek için kullanılan Anaconda dağıtımı içinde çalıştırılabilir.

Büyük Veri ve Özgür Yazılım Felsefesi

Geleneksel sistemlerle analiz edilemeyecek kadar devasa, hızlı ve karmaşık veri yığınlarına Büyük Veri (Big Data) denir. Büyük veri uygulamalarında genellikle MongoDB gibi esnek şemalı sistemler tercih edilir. Bilişim dünyasındaki bir diğer önemli kavram olan Özgür Yazılım (Free Software); kodları inceleme, değiştirme ve sınırsız kullanma haklarını savunur. Ancak “yazılımı kullanırken verilerin kayıt altına alınması (telemetri)” gibi bir zorunluluk, özgür yazılım felsefesine tamamen aykırıdır; bu felsefede şeffaflık ve gizlilik esastır.

Veri Tabanı Yönetimi 2025-2026 Vize Soruları

Soru 1

Veri tabanı tablolarının kod yazmadan, grafiksel arayüz kullanarak tanımlanmasını sağlayan yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

BDoğru cevap

Açıklama

Veri tabanı yönetim araçları (Örneğin: phpMyAdmin, DBeaver, SQL Server Management Studio), kullanıcıların karmaşık SQL komutları yazmasına gerek kalmadan, sürükle-bırak veya form doldurma gibi görsel (GUI) yöntemlerle tablo oluşturma, silme ve veri girişi yapma gibi işlemleri kolayca yürütmesini sağlar.

Soru 2

Verilerin bellek üzerinde tutulup diske hemen yazılmaması sayesinde çok hızlı veri giriş çıkışına olanak sağlayan VTYS aşağıdakilerden hangisidir?

CDoğru cevap

Açıklama

Redis, “In-Memory” (bellek içi) bir veri yapısı deposudur. Geleneksel ilişkisel veri tabanları veriyi doğrudan sabit diske yazarken, Redis veriyi RAM üzerinde tutar. Bu durum, disk gecikmelerini ortadan kaldırarak milisaniyenin altında işlem süreleri ve çok yüksek hızda veri transferi sağlar.

Soru 3

Kayıtları güncellemek için kullanılan SQL komutu aşağıdakilerden hangisidir?

CDoğru cevap

Açıklama

SQL (Yapısal Sorgu Dili) içerisinde yer alan “UPDATE” komutu, veri tabanındaki mevcut satırlarda yer alan verilerin değerlerini değiştirmek için kullanılır. Genellikle “WHERE” ifadesi ile birlikte kullanılarak hangi kaydın güncelleneceği belirlenir.

Soru 4

Veri sorgulamak için kullanılan SQL komutu hangisidir?

BDoğru cevap

Açıklama

“SELECT” komutu, SQL’in en temel ve en sık kullanılan komutudur. Veri tabanındaki tablolardan veri çekmek, okumak ve belirli kriterlere göre listelemek amacıyla kullanılır. Veriyi değiştirmez, sadece görüntülemeyi sağlar.

Soru 5

Veri tabanı tasarımının veri tabanı yönetimi sürecine aktarılmasını sağlayan dokümantasyon bileşeni aşağıdakilerden hangisidir?

EDoğru cevap

Açıklama

ER Diyagramı (ERD), bir veri tabanının mantıksal yapısını görselleştiren teknik bir çizimdir. Varlıklar (tablolar), bu varlıkların özellikleri (sütunlar) ve aralarındaki ilişkileri modelleyerek tasarımın eksiksiz bir şekilde yazılım sürecine aktarılmasını sağlar.

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi özgür yazılım felsefesinin sunduğu temel özgürlüklerden biri değildir?

ADoğru cevap

Açıklama

Özgür yazılım felsefesi (Free Software); kullanma, kopyalama, dağıtma, inceleme ve değiştirme haklarını savunur. Yazılımın kullanım verilerinin kayıt altına alınması (telemetri/takip) gibi bir zorunluluk bu felsefenin parçası değildir; aksine gizlilik odaklılık ön plandadır.

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi büyük veri kavramı için doğrudur?

BDoğru cevap

Açıklama

Büyük veri (Big Data), geleneksel veri işleme yazılımları ve veri tabanı yönetim sistemleri ile makul bir sürede analiz edilemeyecek kadar devasa boyuttaki, hızlı akan ve çeşitlilik gösteren veri yığınlarını ifade eder.

Soru 8

Ağırlıklı olarak B2B (işletmeden işletmeye) hizmet sağlayan VTYS (Veri Tabanı Yönetim Sistemi) aşağıdakilerden hangisidir?

BDoğru cevap

Açıklama

Oracle Database, kurumsal düzeyde (Enterprise) hizmet veren, yüksek güvenlik ve büyük veri işleme kapasitesine sahip bir sistemdir. Genellikle bireysel kullanıcılar yerine büyük şirketlerin (B2B) kritik operasyonlarını yönetmek için tercih edilen profesyonel bir VTYS’dir.

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi en çok kullanılan veri tabanı yönetim sistemlerinden biri değildir?

ADoğru cevap

Açıklama

Microsoft SQL Server, Oracle, MySQL ve PostgreSQL dünya çapında en yaygın kullanılan ilişkisel veri tabanı yönetim sistemleridir. Splunk ise bir veri tabanı değil; makine tarafından üretilen verileri arama, izleme ve analiz etmeye yarayan bir “log analiz” ve izleme yazılımıdır.

Soru 10

Yapılandırılmamış veri kümeleri için kullanılan, verileri tablolar içerisinde değil de ilişkili dokümanlar olarak saklayan, genellikle büyük veri uygulamalarında kullanılan VTYS (Veri Tabanı Yönetim Sistemi) hangisidir?

CDoğru cevap

Açıklama

MongoDB, “NoSQL” tipi bir veri tabanıdır. Verileri klasik satır ve sütunlar yerine JSON benzeri esnek dokümanlar (BSON) formatında saklar. Bu yapısı sayesinde şemaya bağlı kalmadan büyük ve değişken yapılı verilerin yönetilmesinde kolaylık sağlar.

Soru 11

Veri tabanına erişimde doğrudan SQL kullanmadan sorgulama yapmayı sağlayan programlama kütüphanesine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

CDoğru cevap

Açıklama

ORM (Object-Relational Mapping), programlama dillerindeki nesneleri veri tabanındaki tablolara otomatik olarak bağlayan bir tekniktir. Bu sayede yazılımcılar, karmaşık SQL kodları yazmak yerine kendi kullandıkları programlama dilinin nesne yapılarıyla veri tabanı işlemlerini gerçekleştirebilirler.

Soru 12

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer alan SQL sorgusu, devamsız gün sayısının (devam) 20’den fazla olan kayıtlarını silmek için kullanılır?

EDoğru cevap

Soru 13

Genellikle Microsoft teknolojileriyle birlikte kullanılan VTYS (Veri Tabanı Yönetim Sistemi) aşağıdakilerden hangisidir?

EDoğru cevap

Açıklama

Microsoft SQL Server, Microsoft tarafından geliştirilen bir ilişkisel veri tabanı yönetim sistemidir. .NET framework, Windows Server ve Azure gibi diğer Microsoft ekosistemi ürünleriyle tam uyumlu ve entegre şekilde çalışır.

Soru 14

Veritabanına doğrudan sorgu göndermek ya da SQLAlchemy adlı ORM paketini kullanabilmek üzere; Python dilinde programlar hazırlayabilmek ve çalıştırabilmek için aşağıda verilen hangi yazılım kullanılabilir?

EDoğru cevap

Açıklama

Anaconda, Python ve R dilleri için geliştirilmiş, veri bilimi ve makine öğrenmesi çalışmalarında kullanılan geniş kapsamlı bir dağıtımdır. İçerisinde SQLAlchemy gibi kütüphanelerin yönetilmesini ve çalıştırılmasını sağlayan araçları (Conda, Jupyter vb.) barındırır.

Soru 15

SQLAlchemy ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

DDoğru cevap

Açıklama

SQLAlchemy bir “arayüz aracı” değil, bir Python kütüphanesidir (kod tabanlıdır). Veri tabanı işlemlerini nesne yönelimli olarak kod içerisinde yapmaya yarar. Grafiksel bir kullanıcı arayüzü (GUI) üzerinden yönetim yapmaz; tüm işlemler kod yazılarak gerçekleştirilir.

Soru 16

Veri tabanı yönetimini, nesne yönelimli programlamanın bir parçası haline getiren teknoloji aşağıdakilerden hangisidir?

DDoğru cevap

Açıklama

ORM (Object-Relational Mapping), veri tabanı tablolarını programlama dillerindeki “nesneler/sınıflar” ile eşleştirerek veri yönetimini yazılımın doğal bir parçası haline getirir. Böylece veri tabanı mantığı ile nesne yönelimli programlama (OOP) mantığı arasındaki farkı ortadan kaldırır.

Soru 17

Aşağıdaki hangi sorgu türü, veri tabanı üzerinde bir güncelleme gerçekleştirmez?

ADoğru cevap

Açıklama

“SELECT” sorgusu sadece verileri okumaya ve görüntülemeye yarar. Veri tabanı şemasında veya tablodaki veriler üzerinde bir ekleme, silme veya değişiklik (güncelleme) işlemi yapmaz. Diğer komutlar (DELETE, UPDATE, CREATE, INSERT) veriyi veya tablo yapısını değiştirir.

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi ilişkisel veri tabanları ile MS Excel yazılımı arasındaki farklardan biridir?

DDoğru cevap

Açıklama

Excel, aynı anda birden fazla kullanıcının aynı veri hücresinde karmaşık işlemler yapmasına izin verme konusunda kısıtlıdır. İlişkisel veri tabanları (VTYS) ise binlerce kullanıcının aynı anda veriye erişmesine, okumasına ve veri tutarlılığını bozmadan işlem yapmasına (concurrency) olanak sağlamak üzere tasarlanmıştır.

Soru 19

SQL ile ilgili aşağıdaki şıklardan hangisi doğrudur?

ADoğru cevap

Açıklama

SQL (Structured Query Language), standart bir dildir ve farklı dillerde yazılmış bilgisayar programlarının (Python, Java, PHP vb.) veri tabanıyla konuşmasını, veri eklemesini ve sorgulama yapmasını sağlayan köprü işlevi görür.

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi Codd’un ilişkisel veri modeli ve ilişkisel veri tabanını önerme motivasyonlarından birisidir?

DDoğru cevap

Açıklama

Edgar F. Codd ilişkisel veri modelini önerirken, veritabanı işlemlerini daha kolay ve kullanıcı dostu hale getirecek yüksek seviyeli (üst seviye) bir yaklaşım geliştirmeyi amaçlamıştır. Bu yaklaşım daha sonra SQL gibi ilişkisel sorgu dillerinin temelini oluşturmuştur.