Yazılım testinin en temel ilkelerinden biri, yazılımdaki tüm olası girdi ve durumların test edilmesinin imkânsız olmasıdır (kapsamlı test imkânsızdır). Bu nedenle risk bazlı test yaklaşımları benimsenir. Ayrıca, yazılımda aynı test senaryolarının sürekli tekrarlanması bir süre sonra yeni hataların bulunmasını engeller; bu duruma literatürde “Tarım İlacı Paradoksu” (Pesticide Paradox) adı verilir. Test uzmanlarında bulunması gereken en hayati özellik “şüphecilik”tir; çünkü yazılım geliştiriciler (yazılımcılar) kendi kodlarına güvenme eğilimindeyken, test uzmanı her an bir hata olabileceği şüphesiyle analitik bir bakış açısı sergilemek zorundadır. Yazılım testlerinin aynı koşullar altında birden fazla kez tekrarlanabilmesi ve aynı sonuçların alınabilmesi “Test Tekrarlanabilirlik” özelliğini ifade eder.
Test Türleri ve Seviyeleri
Yazılım testleri farklı seviyelerde ve amaçlarda gerçekleştirilir. Kodun en küçük parçalarının test edildiği birim testlerinden sonra, modüllerin birbiriyle olan iletişimini ve birbirlerini olumsuz etkileyip etkilemediğini kontrol eden “Entegrasyon Testi” (Bütünleştirme) yapılır. Yazılımda yeni bir kod eklendiğinde veya değişiklik yapıldığında, bu değişikliğin eski çalışan özellikleri bozup bozmadığını kontrol etmek için “Regresyon Testi” (Gerileme) uygulanır ve bu süreç “Bakım Testi” ile yakından ilişkilidir. Temel fonksiyonların çalışıp çalışmadığını anlamak için derinlemesine testlerden önce yapılan hızlı ve küçük çaplı kontrollere ise “Duman Testi” (Smoke Test) denir. Fonksiyonel olmayan testler (kalite karakteristikleri testleri) arasında, yazılımın çöktükten sonra ne kadar sürede ve veri kaybı yaşamadan eski hâline dönebildiğini ölçen “Kurtarma Testi” (Recovery); kullanıcıların sistemi ne kadar kolay öğrendiğini ve kullandığını ölçen “Kullanılabilirlik Testleri” ile sistemin farklı ortamlarda çalışmasını ölçen “Uyumluluk Testleri” yer alır.
Gözden Geçirme, Riskler ve Kalite Metrikleri
Yazılım kalitesini ölçerken, doğrudan ölçülebilen metrikler (kod satır sayısı, doküman sayfa sayısı, test süresi) ve dolaylı ölçülebilen metrikler (yazılımcı performansı, güvenilirlik) bulunur. Risk yönetimi açısından riskler, Proje Riskleri (kurumsal, politik, teknik altyapı veya tedarikçi sorunları) ve Ürün Riskleri (yazılımın çökmesi, hesaplama hataları) olarak ikiye ayrılır. Yazılım risklerinin RPN (Risk Öncelik Numarası) hesaplamasında Sisteme Etkisi (Şiddet), Müşteri Açısından Önemi ve Gerçekleşme Olasılığı çarpılır. Kalite güvence sistemlerinde, potansiyel bir hatayı veya uygunsuzluğu oluşmadan önce engellemeye yönelik çalışmalara “Önleyici Faaliyet”, mevcut bir hatanın kök nedenini bulup bir daha tekrarlanmamasını sağlamaya ise “Düzeltici Faaliyet” adı verilir.
25 soru
Şıkka dokun, anında açıklamasını gör — ya da çalışma modunda tüm cevapları aç.
Soru 1
Web uygulaması testlerinde aşağıdaki hangi şıkta verilen test genellikle en son olarak yapılır?
BDoğru cevap
Açıklama 🤖 Yapay zekâ açıklaması
Web uygulaması testlerinde genellikle önce fonksiyonellik, sonra arayüz, uyumluluk ve performans testleri yapılır; güvenlik testi ise sistem bütün olarak çalışır hale geldiğinde en son uygulanır. Böylece tüm bileşenlerin bir arada oluşturduğu güvenlik açıkları da değerlendirilebilir.
Soru 2
Gözden Geçirme işleminde Kişisel Hazırlık ile Yeniden Çalışma arasındaki işlem aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilemez?
CDoğru cevap
Açıklama 🤖 Yapay zekâ açıklaması
Gözden geçirme sürecinde kişisel hazırlıktan sonra gözden geçirme toplantısı yapılır; bu aşama inceleme, değerlendirme ve kaydetme (bulguların kayda geçirilmesi) faaliyetlerini kapsar, ardından yeniden çalışma (düzeltme) gelir. 'Analiz' bu ara aşamayı ifade eden terimlerden biri değildir.
Soru 3
Aşağıdaki şıklarda verilen test türlerinden hangileri, yazılımda değişiklik yapıldıktan sonraki durumları test eden testlerdir?
ADoğru cevap
Açıklama
Canlıya alınmış bir yazılımda hata düzeltmesi, yama veya yeni bir özellik eklemesi yapıldığında mevcut sistemin etkilenip etkilenmediğini görmek amacıyla yapılan testlere Değişiklik/Bakım Testleri denir. Bu değişikliklerin, sistemin daha önce sorunsuz çalışan kısımlarında yeni bir hataya (gerilemeye) yol açıp açmadığını kontrol etmek için yapılan test ise “Regresyon (Gerileme) Testi”dir.
Soru 4
Aşağıdaki özelliklerden hangisinin bir yazılım geliştiricide olmasına gerek duyulmazken bir yazılım test uzmanında kesin olarak bulunması beklenir?
BDoğru cevap
Açıklama
Yazılım geliştiriciler (yazılımcılar) genellikle kendi yazdıkları koda iyimser yaklaşır ve kodun doğru çalışacağına dair bir güven (hatta bazen körlük) geliştirirler. Ancak bir yazılım test uzmanının temel psikolojik gereksinimi “şüphecilik”tir. Test uzmanı, her ekranda ve her kod satırında kesinlikle bir hata olabileceği varsayımıyla sisteme yıkıcı ve sorgulayıcı bir yaklaşımla bakmak zorundadır.
Soru 5
Aşağıdakilerin hangisi bir yazılımda yapılabilecek doğrudan ölçmelere örnek olarak verilemez?
EDoğru cevap
Açıklama
Yazılım kalitesi ve metrikleri ölçülürken fiziksel ve somut veriler doğrudan ölçülebilir. Dokümanın sayfa sayısı, dosya boyutu (MB/GB), harcanan zaman (süre) veya tablo/kod satırı sayısı matematiksel olarak doğrudan sayılabilen nesnel verilerdir. Ancak “yazılımcının performansı”, “kodun kalitesi” veya “kullanılabilirliği” doğrudan cetvelle veya sayaçla ölçülemeyen, başka verilere dayanılarak dolaylı yoldan hesaplanan soyut (dolaylı) metriklerdir.
Soru 6
Bir yazılımda, sürekli aynı testler yapılması neticesinde belli bir süre sonra hiçbir hatanın bulunmaması aşağıdaki ilkelerin hangisi ile açıklanabilir?
DDoğru cevap
Açıklama
ISTQB test ilkelerinden olan “Tarım İlacı Paradoksu” (Pesticide Paradox); aynı böcek ilacının sürekli kullanılması hâlinde böceklerin ilaca bağışıklık kazanmasına atıfta bulunur. Yazılım testinde de aynı test senaryoları ve veri setleri sürekli tekrar edilirse, bir süre sonra o testler artık hiçbir yeni hata bulamaz hâle gelir. Bu nedenle test senaryolarının düzenli olarak güncellenmesi ve değiştirilmesi gerekir.
Soru 7
Kullanılabilirlik testleri ile ilgili aşağıdaki işlemlerden hangisi en son gerçekleştirilir?
ADoğru cevap
Açıklama
Kullanılabilirlik (Usability) testleri, gerçek kullanıcıların ürünü ne kadar rahat kullandığını ölçer. Sürecin adımları kronolojik olarak şöyledir: Önce test planı hazırlanır, ardından katılımcılar seçilir ve test ortamı (laboratuvar veya yazılım) kurulur. Daha sonra test yürütülür (kullanıcılar sistemi kullanır). Test bittikten sonra elde edilen tüm ekran kayıtları, tıklama süreleri ve anket sonuçları toplanarak “Verileri analiz etme” ve raporlama işlemi sürecin en son adımı olarak gerçekleştirilir.
Soru 8
“Bir yazılım bileşeni ya da sisteminin işlevleri yerine getirip getirmediğini inceleyen metriklere ………….. metrikleri adı verilir.”
Yukarıdaki cümle içerisinde yer alan boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
BDoğru cevap
Açıklama
Yazılım kalite standartlarında (ISO 25010), bir sistemin kendisinden beklenen görevleri, işleri ve gereksinimleri (hesaplama yapma, veri kaydetme vb.) doğru, tam ve uygun bir şekilde yerine getirme yeteneğine “Fonksiyonellik” (İşlevsellik) denir. Cümledeki “işlevleri yerine getirip getirmediğini” ifadesi doğrudan “fonksiyonalite” metriklerinin tanımıdır.
Soru 9
Bir yazılım testinin aynı koşullar altında birden fazla kez yapılabilmesi aşağıdaki isimlerden hangisi ile ifade edilir?
EDoğru cevap
Açıklama
Yazılım test ortamlarında, bir test koşulunun (senaryosunun) farklı zamanlarda aynı verilerle koşulduğunda istikrarlı bir şekilde aynı sonuca ulaşabilmesi ve test sürecinin bozulmadan tekrar edilebilmesi özelliğine “Test Tekrarlanabilirlik” (Repeatability) denilmektedir. Bu özellik otomasyon testlerinin de temelini oluşturur.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi kurtarma testinin kontrolünü gerçekleştirdiği işlemlerden biri değildir?
EDoğru cevap
Açıklama
Kurtarma Testi (Recovery Testing), sistemin donanımsal veya yazılımsal bir hata sonucu çökmesi durumunda, sistemin ne kadar sürede yeniden ayağa kalkabildiğini, veri kaybı yaşanıp yaşanmadığını ve eski duruma hatasız dönülüp dönülemediğini test eder. Ancak “yazılımın dışarıdan saldırıya uğrayıp uğramadığını” veya siber açıklara karşı dayanıklılığını kontrol eden test türü kurtarma testi değil, “Güvenlik Testi” (Security Testing)’dir.
Soru 11
Yazılımlarda bazen bir birimin diğerini olumsuz olarak etkileyebildiği bilinmektedir. Bu durum aşağıdaki testlerin hangisiyle ortaya çıkabilir?
BDoğru cevap
Açıklama
Birim testi, yazılımdaki her bir modülün (fonksiyonun) tek başına doğru çalışıp çalışmadığını kontrol eder. Ancak tek başına sorunsuz çalışan A modülü ile B modülü bir araya getirildiğinde veri aktarım hataları, çakışmalar veya birbirlerini bozan durumlar ortaya çıkabilir. Birden fazla birimin birbiriyle olan iletişimini ve birbirlerine olan olumsuz etkilerini tespit etmek için yapılan teste “Entegrasyon (Bütünleştirme) Testi” denir.
Soru 12
Öğrenci numaralarının girildiği alana girilen tüm değerlerin test edilmesi mümkün değildir. Bunun sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
EDoğru cevap
Açıklama
Yazılım testinin temel ilkelerinden biri “Kapsamlı Test İmkânsızdır” (Exhaustive testing is impossible) ilkesidir. Bir input (giriş) alanına sonsuz sayıda geçerli (doğru formatta) ve geçersiz (harf, özel karakter, aşırı uzun sayı, boşluk vb.) kombinasyon girilebilir. Sonsuz sayıdaki tüm varyasyonları denemek zaman ve maliyet açısından imkânsız olduğundan, Sınır Değer Analizi veya Eşdeğerlik Paylarına Ayırma gibi test tasarım teknikleri kullanılır.
Soru 13
Bir yazılım biriminde küçük çaplı testler yapılmış ve daha büyük çaplı testler için hazırlık aşaması başlamışsa bu durumda bu yazılım biriminin aşağıdaki testlerden hangisini tamamladığı ifade edilir?
ADoğru cevap
Açıklama
Yeni bir yazılım derlemesi (build) test ekibine geldiğinde, derinlemesine ve büyük çaplı testlere (entegrasyon, sistem, performans vb.) başlamadan önce, uygulamanın temel işlevlerinin çalışıp çalışmadığını, çöküp çökmediğini görmek için yapılan çok hızlı ve yüzeysel ön kontrole “Duman Testi” (Smoke Testing) denir. Duman testi başarılı geçerse, daha büyük çaplı test aşamalarına geçilir.
Soru 14
Bazı yazılım testleri doğrudan yazılımın özelliklerini ve kriterlerini test etmeyi amaçlar. Aşağıdakilerden hangisi bu tip bir test değildir?
DDoğru cevap
Açıklama
Yazılımın sürdürülebilirliği (bakım yapılabilirliği), güvenilirliği, güvenliği ve kurtarılabilirliği ISO kalite standartlarında belirtilen yazılımın “fonksiyonel olmayan kalite karakteristikleri (özellikleri)”dir ve bu özellikleri doğrudan ölçen test türleri vardır. “Entegrasyon Testi” ise yazılımın bir özelliğini (kriterini) ölçen bir test türü değil, yazılım geliştirme döngüsünde (SDLC) yer alan bir “Test Seviyesi” (Test aşaması/fazı) dir.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi ISTQB’nin yapmakta olduğu özelleşmiş testlerde kontrol edilen bir metriktir?
DDoğru cevap
Açıklama
Taşınabilirlik, güvenilirlik ve uyumluluk yazılımın fonksiyonel olmayan kalite karakteristikleridir (özellik). İzlenebilirlik (Traceability) test süreci yönetimine ait genel bir izleme metriğidir. ISTQB İleri Seviye (Advanced Level) müfredatında “Özelleşmiş Testler” başlığı altında genellikle yüksek teknik donanım gerektiren Güvenlik, Performans ve Kullanılabilirlik alanları ele alınır. Performans testleri (yük, stres), throughput ve response time (yanıt süresi) gibi doğrudan sayısal “metriklere” en fazla dayanan özelleşmiş test dalıdır.
Soru 16
Test karşılaştırma işlemi esnasında test karşılaştırıcı aşağıdakilerden hangilerini karşılaştırır?
ADoğru cevap
Açıklama
Yazılım testinin varlık amacı, sistemin istenen gereksinimleri karşılayıp karşılamadığını görmektir. Bir test aracı veya uzmanı (karşılaştırıcı), test senaryosu çalıştırıldığında yazılımdan beklenen (tasarımda istenen) sonuç ile, yazılımın anlık olarak o anda ekranda ürettiği fiili (gerçekleşen) sonucu karşılaştırır. İkisi aynıysa test başarılı (Pass), farklıysa başarısız (Fail/Bug) kabul edilir.
Soru 17
Aşağıdaki hangi değerlere sahip olan bir yazılım riskinin RPN değeri 12 değildir?
CDoğru cevap
Açıklama
RPN (Risk Öncelik Numarası), Şiddet (Sistem ve Müşteri etkileri) ile Olasılık değerlerinin çarpımıyla bulunur. Risk matrislerinde “Kozmetik Risk” ve müşteri için “İsteğe Bağlı” ifadeleri, her iki kategoride de sistemin en alt basamağında yer alan, yani sayısal olarak en düşük ağırlığa (genellikle 1) sahip değerlerdir. Bu iki en düşük (1) değerin çarpımının, olasılık (Muhtemel=3 veya 4) ne olursa olsun matematiksel olarak “12” gibi yüksek bir sayıya ulaşması imkânsızdır.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi bir belgelendirme hatası değildir?
DDoğru cevap
Açıklama
Dokümantasyon (belgelendirme) hataları; kullanım kılavuzlarındaki yazım yanlışları, kodun içindeki yorum satırlarının koda uymaması, veri tabanı ER diyagramlarının veya akış şemalarının (mimari belgelerin) yanlış çizilmesi gibi kâğıt üzerinde ve metinlerdeki hatalardır. Ancak “yanlış türde değişken (integer yerine string vb.) kullanılması”, doğrudan programın çalışmasını ve mantığını bozan bir “Yazılım / Kodlama Hatasıdır” (Logic/Syntax error).
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi bir proje riski değildir?
CDoğru cevap
Açıklama
Test süreçlerinde riskler “Proje Riskleri” ve “Ürün Riskleri” olarak ikiye ayrılır. Proje riskleri; projenin yönetimini, zamanlamasını ve bütçesini tehdit eden kurumsal anlaşmazlıklar, tedarikçi gecikmeleri, test ortamındaki teknik altyapı eksiklikleri ve politik sorunlardır. Ancak yazılımın kendisinin çökmesi, yanlış sonuç üretmesi veya “hesaplama hataları” yapması, ortaya çıkan ürünün kalitesini tehdit eden “Ürün Riskleri” (Product Risks) kapsamına girer.
Soru 20
Aşağıdaki kalite ile ilgili kavramlar ve eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
CDoğru cevap
Açıklama
Kalite yönetim sistemlerinde (ISO 9001 vb.) “Önleyici Faaliyet”; gelecekte ortaya çıkması muhtemel olan potansiyel bir *uygunsuzluğu* (hatayı veya riski) daha oluşmadan ortadan kaldırmak için yapılan proaktif faaliyetlerdir. Ancak C şıkkındaki tanımda potansiyel bir “hatayı” değil, potansiyel bir “testi” ortadan kaldırmak gibi tamamen mantıksız ve yanlış bir ifade kullanılmıştır.
Soru 21
“Yazılım testleri, projenin geliştirme döngüsünün en sonuna bırakılmamalı; gereksinimlerin toplandığı analiz aşamasından itibaren mümkün olan en kısa sürede planlanmalı ve başlatılmalıdır.” diyen ISTQB test ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?
CDoğru cevap
Açıklama
Hataların yazılım döngüsünün ilerleyen aşamalarında (örneğin kodlama bittikten sonra) bulunması ve düzeltilmesi çok maliyetlidir. Bu nedenle ISTQB ilkeleri, test aktivitelerinin Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü’nün (SDLC) mümkün olan en erken evresinde başlaması gerektiğini savunur; bu ilkeye “Erken Test” adı verilir.
Soru 22
Üretilen yazılımın, müşterinin asıl iş ihtiyaçlarını, süreçlerini ve beklentilerini tam olarak karşılayıp karşılamadığını doğrulamak amacıyla, genellikle gerçek kullanıcılar veya müşteri temsilcileri tarafından canlıya geçişten hemen önce yapılan test aşaması aşağıdakilerden hangisidir?
CDoğru cevap
Açıklama
Kullanıcı Kabul Testi (User Acceptance Testing – UAT), test seviyelerinin en son aşamasıdır. Sistem testleri başarıyla bittikten sonra, ürünün müşteriye teslim edilmesinden hemen önce, yazılımın gerçek ticari ihtiyaçlara uygunluğunu onaylamak üzere bizzat müşteri tarafından gerçekleştirilir.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi, test uzmanının uygulamanın iç kaynak kod yapısını, tasarımını ve algoritmalarını bilmeden; sadece uygulamanın dış arayüzü, girdileri ve beklenen çıktıları üzerinden gerçekleştirdiği test tekniğidir?
CDoğru cevap
Açıklama
Kara Kutu test tekniklerinde (Davranışsal Test), test uzmanı sistemin iç işleyişiyle (kodlarıyla) ilgilenmez. Sistemi içi görünmeyen kapalı bir kutu olarak kabul eder; sadece belirli bir girdi verildiğinde, gereksinimler dokümanında beklenen çıktının alınıp alınmadığını (örneğin doğru şifre girilince sisteme giriş yapılması) kontrol eder.
Soru 24
Yazılım geliştirme sürecinde “Doğru ürünü mü inşa ediyoruz?” (Are we building the right product?) sorusuna cevap arayan; müşteri ihtiyaçlarının ve son kullanıcı gereksinimlerinin gerçekten karşılanıp karşılanmadığını teyit eden kalite süreci aşağıdakilerden hangisidir?
CDoğru cevap
Açıklama
Doğrulama (Verification), “Ürünü doğru mu inşa ediyoruz?” sorusuna yanıt arar ve yazılımın teknik spesifikasyonlara uygun yapılıp yapılmadığına bakar. Ancak Geçerli Kılma (Validation), ortaya çıkan nihai ürünün kağıt üzerindeki teknik özelliklerden ziyade, müşterinin gerçek dünyadaki amacına ve ihtiyacına gerçekten hizmet edip etmediğini ölçer.
Soru 25
Bir e-ticaret web sitesinde özel bir indirim kampanyası olan “Kara Cuma” (Black Friday) gününde, sisteme aynı anda on binlerce kullanıcının girerek işlem yapacağı öngörülmektedir. Yazılımın bu kadar yüksek eşzamanlı kullanıcı sayısı karşısında çöküp çökmeyeceğini ve ne kadar yavaşlayacağını tespit etmek için hangi testin uygulanması zorunludur?
CDoğru cevap
Açıklama
Yük testi, bir yazılım sisteminin belirlenen normal ve yüksek eşzamanlı kullanıcı (veya işlem) sayıları altında performansının, işlem sürelerinin ve kaynak tüketiminin nasıl değiştiğini görmek için yapılır. Kara Cuma gibi trafiğin tepe noktaya ulaşacağı durumlarda sistemin dayanıklılığını ölçmek doğrudan Performans/Yük testinin konusudur.