Yönetim, bir örgütün hedeflerine ulaşması için kaynakları etkin ve verimli bir şekilde planlama, örgütleme, yöneltme ve kontrol etme sürecidir. Bu süreci yürüten kişiye “yönetici” denir. Yöneticinin başarısı büyük ölçüde başkalarına bağlıdır ve bir yöneticinin “işletmenin sahibi olması” zorunlu değildir; profesyonel bir rol üstlenebilir. Bu makalede, yönetim düşüncesinin evrimi, temel yönetim fonksiyonları ve modern yönetim yaklaşımları incelenecektir.
Yönetim Düşüncesinin Evrimi
Yönetim anlayışı zamanla büyük değişimler geçirmiştir.
Yönetimin Temel Fonksiyonları
Yöneticiler, hedeflere ulaşmak için belirli fonksiyonları yerine getirir. “Satın alma” bir işletme fonksiyonu iken, planlama, örgütleme, koordinasyon ve denetleme temel yönetim fonksiyonlarıdır.
Yönetim Kademeleri ve Beceriler
Yöneticiler, bulundukları kademeye göre farklı sorumluluklar alırlar.
Tüm yöneticilerin sahip olması gereken temel becerilerden biri, diğer kişileri anlayabilme ve onlarla birlikte çalışabilme yeteneği olan “insan ilişkileri becerisidir”.
Sonuç
Yönetim bilimi, klasik yaklaşımların “teknik” ve rasyonel insan anlayışından (McGregor’un “X tipi insan” tanımı), Neo-Klasik yaklaşımın sosyal insanına (Argyris’in “olgun insan” modeli) ve Durumsallık Yaklaşımı’nın çevreye uyum sağlayan yapısına doğru evrilmiştir. Bu evrim, işletmelerin sürekli değişen çevre koşullarına (“Durgun çevre” veya “Hızlı değişen çevre”) uyum sağlamasına yardımcı olmuştur.
Yönetim Ve Organizasyon 2025-2026 Vize Soruları
20 soru
Şıkka dokun, anında açıklamasını gör — ya da çalışma modunda tüm cevapları aç.
Soru 1
Yönetim kurulu başkanları, yönetim kurulu üyeleri, icra kurulu başkanı ve genel müdür işletmenin ….. arasında yer alırlar.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
DDoğru cevap
Açıklama
İşletmelerdeki yönetim hiyerarşisinde, organizasyonun tamamından sorumlu olan, genel stratejileri belirleyen ve en üst düzeyde karar alan yöneticilere (Yönetim Kurulu Başkanı, Genel Müdür, CEO vb.) “Tepe Yönetici” (Top Manager) denir.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi tekrar ya da yaşantı sonucu davranışta meydana gelen oldukça devamlı bir değişiklik olarak tanımlanmaktadır?
ADoğru cevap
Açıklama
Davranış bilimlerinde “öğrenme”, bireyin deneyimleri (yaşantı) veya tekrarları sonucunda davranışlarında meydana gelen kalıcı (oldukça devamlı) değişiklik olarak tanımlanır.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi karar çeşitlerinden biri değildir?
EDoğru cevap
Açıklama
Yönetim biliminde kararlar; rutin olup olmamasına (Programlı/Programsız), alanına (Stratejik/Taktik/Operasyonel), alan kişiye (Bireysel/Grup) ve ortamına (Belirlik/Belirsizlik/Risk) göre sınıflandırılır. “Bilinçsiz kararlar” yönetsel bir karar sınıflandırması değildir.
Soru 4
….. yöneticilerin teknik becerilerinin diğer kademelerdeki yöneticilere oranla daha yüksek olması gerekmektedir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
DDoğru cevap
Açıklama
Yönetim becerileri (Teknik, Beşeri, Kavramsal) hiyerarşiye göre değişir. Tepe yöneticiler kavramsal beceriye, “alt kademe” yöneticiler (ustabaşı, formen) ise işin “nasıl yapıldığı” ile doğrudan ilgili olan teknik becerilere daha fazla ihtiyaç duyarlar.
Soru 5
….. bugünden gelecekte nereye ve nasıl ulaşılmak istendiğinin ve nelerin gerçekleştirilmek istendiğinin kararlaştırılmasıdır. Kavram aynı zamanda kararlar topluluğu olarak da tanımlanabilir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
DDoğru cevap
Açıklama
Verilen tanım, yönetimin ilk fonksiyonu olan “plan” veya “planlama”nın tanımıdır. Planlama, gelecekteki hedeflerin ve bu hedeflere ulaşmak için izlenecek yolların belirlenmesi sürecidir.
Soru 6
“Bu teoride yöneticilerin görevlerinin çalışanları korkutarak veya cezalar vererek çalışmaya yönlendirmeleri değil, çalışanlara uygun ortamlar hazırlayarak yaratıcılıklarını ve yeteneklerinin ortaya çıkarmaları gerektiği görüşü savunulmaktadır.” biçiminde açıklanan teorisyen ve teori aşağıdakilerden hangisidir?
DDoğru cevap
Açıklama
Douglas McGregor, X ve Y Teorilerini geliştirmiştir. X Teorisi, çalışanların tembel olduğunu ve zorlanması gerektiğini (korkutarak, cezayla) savunur. Paragrafta anlatılan iyimser yaklaşım ise, çalışanların doğuştan yaratıcı olduğunu ve çalışmayı sevdiğini savunan “Y Teorisi”dir.
Soru 7
Ustabaşılar, formenler ve grup liderleri işletmenin ….. arasında yer alırlar.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
EDoğru cevap
Açıklama
Ustabaşı, formen, şef ve grup liderleri gibi doğrudan üretim veya hizmeti yürüten çalışanları yöneten, hiyerarşinin en alt basamağındaki yöneticilere “alt kademe yönetici” (first-line manager) denir.
Soru 8
“Rakipler beklenmedik zamanlarda tamamen farklı özelliklere sahip ürünler piyasaya sürüyorsa kanunlar önceden çok konuşulmadan veya değişim sinyalleri verilmeden değiştirilebiliyorsa teknoloji değişimi hızlı ve bu ürün dizaynı, üretim modelleri ve ürün özelliklerini değiştiriyorsa bu çevreler ….. olarak adlandırılır.”
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
CDoğru cevap
Açıklama
Paragrafta tanımlanan çevre; beklenmedik, öngörülemeyen ve ani değişimlerin (rakipler, teknoloji, yasalar) yaşandığı bir yapıdır. Bu tür karmaşık ve öngörülmesi zor çevreler “hızlı değişen” (dinamik veya türbülanslı) çevre olarak adlandırılır.
Soru 9
I. Astlar üstlerinin emirlerine daha akılcı olduğu, düzenin hukuksal yapısına uygun bulunduğu için uyarlar… II. Görevler önceden belirlenmiş ve yazılı olan kurallara göre yerine getirilir… III. Yetkilerin kullanılmaması hâlinde uygulanacak zorlayıcı önlemler (cezalar) açıklanmış… IV. Örgütte çalışanların gerçekleştirmesi gereken faaliyetler için gereksinim duydukları maddi ve beşerî araç ve kaynakları kullanabilme derecelerini belirten yetkiler serbest bırakılmıştır.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri bürokrasi modelinin temel özelliklerindendir?
CDoğru cevap
Açıklama
Max Weber’in ideal bürokrasi modeli; hukuksal (rasyonel) otoriteye dayanır (I), gayrişahsi ve yazılı kurallarla (II) işler ve yetki-sorumluluk ile ceza-ödül sistemi (III) açıkça tanımlanmıştır. IV. maddedeki “yetkilerin serbest bırakılması” ise bürokrasinin kuralcı yapısıyla değil, modern organik yapılarla ilgilidir.
Soru 10
….. ilkesine göre aynı amaca yönelik faaliyetlerin tamamı bir plana bağlı olarak tek bir yönetici tarafından yürütülmelidir. Bu ilke, organizasyonel yapının oluşturulması ile ilgilidir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
BDoğru cevap
Açıklama
Henri Fayol’un yönetim ilkelerinden biri olan “Yönetim birliği” (Unity of Direction), benzer amaçlara sahip faaliyetlerin tek bir plan altında ve tek bir yöneticiye bağlı olarak yürütülmesi gerektiğini ifade eder. (Bu, “Komuta birliği” -bir astın tek bir üstten emir alması- ilkesinden farklıdır).
Soru 11
Hawthorne araştırmalarının en önemli sonucu örgütler içinde ….. örgütlerin oynadıkları kritik roldür.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
CDoğru cevap
Açıklama
Hawthorne Araştırmaları (Elton Mayo), klasik teorinin göz ardı ettiği insan unsurunu ve sosyal ilişkileri keşfetmiştir. Bu araştırmaların en önemli bulgusu, resmi (formal) örgüt yapısı içinde, çalışanların kendi aralarında kurdukları resmi olmayan (informal) grupların ve ilişkilerin de verimlilik üzerinde kritik bir rol oynadığıdır.
Soru 12
Argyris’e göre aşağıdakilerden hangisi “olgun insan” davranışlarından biri değildir?
ADoğru cevap
Açıklama
Chris Argyris’in Olgunlaşma Teorisi’ne göre, birey “olgunlaşmamış” (bağımlı, pasif, yüzeysel ilgili) durumdan “olgun” (bağımsız, aktif, derin ilgili, uzun vadeli bakış açısı sahibi) duruma geçer. “Kendine duyarsız” olmak olgunlaşmamış bir bireyin özelliğidir; olgun insan ise “kendinin farkında”dır.
Soru 13
İşletmeler için iş çevresinin içinde aşağıdakilerden hangileri bulunur?
EDoğru cevap
Açıklama
İşletmenin çevresi, “Genel Çevre” (PEST-C) ve “İş Çevresi” (Yakın Çevre) olarak ikiye ayrılır. İş çevresi, işletmenin günlük faaliyetlerini doğrudan etkileyen unsurlardır. Bunlar Porter’ın 5 Güç modelinde de belirtildiği gibi Rakipler, Müşteriler, Tedarikçiler ve İşgücü Piyasası (ve ikame ürünler) gibi faktörlerdir. C şıkkı Genel Çevreyi tanımlar.
Soru 14
“İnovasyon odaklı girişimci ruhumuzdan güç alan güvenilir ekiplerimizle, faaliyet gösterdiğimiz her alanda dokunduğumuz her hayata değer katarak 44. yılımızda (2045) dört kıtada dört kat büyümek.” biçimindeki bir ifade aşağıdakilerden hangisine örnek olarak gösterilebilir?
EDoğru cevap
Açıklama
Vizyon, bir işletmenin gelecekte ulaşmak istediği iddialı, spesifik ve ilham verici hedefi tanımlar. “2045’te dört kıtada dört kat büyümek” ifadesi, geleceğe yönelik, ölçülebilir ve iddialı bir hedef belirterek net bir vizyon örneği sunmaktadır.
Soru 15
….. sürekli olarak küçük adımlarla çalışanların tümünün katıldığı, küçük yatırımlara ihtiyaç duyan, özellikle yavaş gelişen ekonomilerde etkin olan bir sistemdir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
CDoğru cevap
Açıklama
Paragrafta verilen tanım, Japonca “Sürekli İyileştirme” anlamına gelen “Kaizen” felsefesini tam olarak açıklamaktadır. Kaizen, tüm çalışanların katılımıyla, her gün küçük adımlarla süreçleri daha iyi hale getirme anlayışına dayanır.
Soru 16
“Yeteneklerimiz ve enerjimizle faaliyette bulunduğumuz tüm coğrafyalarda insan hayatına değer katacak çözümler üreterek refahın artmasına katkıda bulunmak.”
Yukarıdaki açıklama aşağıdakilerden hangisine örnek olarak gösterilebilir?
BDoğru cevap
Açıklama
Misyon, bir işletmenin “neden var olduğunu”, temel amacını, faaliyet alanını ve kime ne değer sunduğunu tanımlar. “İnsan hayatına değer katacak çözümler üreterek refahın artmasına katkıda bulunmak” ifadesi, kurumun varlık amacını tanımlayan bir misyon ifadesidir.
Soru 17
Karar almaya ilişkin koşulların aşağıdaki gibi sıralandığı durumda • Karar alıcının mevcut ve geleceğe yönelik koşullara ilişkin bilgiye sahip olmadığı, • Değişimin hızlı olduğu, • Geleceğin kolayca tahmin edilemediği durumlarda alınan… Yukarıda açıklanan kararlar aşağıdaki hangi seçenekte yer almaktadır?
BDoğru cevap
Açıklama
Karar alma ortamları üçe ayrılır: Belirlilik (sonuçlar kesin), Risk (sonuçların olasılığı biliniyor) ve Belirsizlik (sonuçlar ve olasılıklar bilinmiyor). Tanımlanan durum (bilgi yok, değişim hızlı, tahmin edilemiyor), “belirsizlik derecesi yüksek” bir ortama işaret etmektedir.
Soru 18
Klasik yönetim düşüncesine göre aşağıdakilerden hangisi vanlıştır?
BDoğru cevap
Açıklama
Bilimsel Yönetim anlayışı 20. yüzyılın başlarında F. W. Taylor (A) ile ortaya çıkmıştır. Luca Pacioli ise 15. yüzyılda yaşamış ve modern muhasebenin (çift taraflı kayıt sistemi) temelini atmıştır. İkisi arasında doğrudan bir kuramsal ilişki yoktur.
Soru 19
“Ürün değişiklikleri son derece nadir görülür ve ürün geliştirme uzun bir zamana yayılan, planlı değişimlerdir. Teknoloji değişimleri son derece azdır ve bu nedenle AR-GE yatırımları oldukça düşüktür. Talep genellikle belirlidir ve değişim göstermez.” Yukarıda tanımlanan çevre aşağıdakilerden hangisidir?
ADoğru cevap
Açıklama
Paragrafta tanımlanan çevre; değişimin çok az olduğu (“nadiren”, “son derece az”), talebin belirli ve teknolojinin sabit olduğu bir yapıdır. Bu tür öngörülebilir ve stabil çevrelere “durgun çevre” (stable environment) denir.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi Peter Senge tarafından ortaya konulan beş disiplinden biri değildir?
ADoğru cevap
Açıklama
Peter Senge’nin “öğrenen organizasyon” kavramını açıkladığı beş temel disiplin şunlardır: Kişisel Hakimiyet, Zihinsel Modeller, Paylaşılan Vizyon, Takım Halinde Öğrenme ve Sistem Düşüncesi. “Stratejik konumlandırma” ise Michael Porter’ın rekabet stratejileri ile ilgili bir kavramdır.